รัฐสภาตุรกีลงมติเห็นชอบกฎหมายครั้งประวัติศาสตร์เมื่อวันจันทร์ (10 ส.ค.) เพื่อกำหนดกรอบทางกฎหมายสำหรับการสลายกลุ่มพรรคแรงงานเคอร์ดิสถาน (PKK) โดยให้การคุ้มครองทางกฎหมายและพักการลงโทษแก่อดีตนักรบ เพื่อเปิดทางให้นำพวกเขากลับคืนสู่สังคม นับเป็นก้าวสำคัญสูงสุดในการยุติความขัดแย้งติดอาวุธยืดเยื้อนานกว่า 40 ปี ที่คร่าชีวิตผู้คนไปแล้วกว่า 40,000 ราย
ที่ประชุมรัฐสภาโหวตผ่านร่างกฎหมายดังกล่าวด้วยคะแนนเสียงท่วมท้น 468 จาก 600 เสียง โดยได้รับความเห็นชอบร่วมกันจากพรรค AK ซึ่งเป็นพรรครัฐบาลของประธานาธิบดีเรเซป ตอยยิบ เออร์โดกัน, พรรค MHP พันธมิตรฝ่ายชาตินิยม และพรรค DEM ซึ่งเป็นพรรคสนับสนุนชาวเคิร์ด
กฎหมายใหม่นี้เน้นคุ้มครองสมาชิก PKK ที่ไม่ได้ก่ออาชญากรรมเฉพาะบางประเภท และอนุญาตให้มีการพักโทษ เพื่อแก้โจทย์ใหญ่ที่สุดของกระบวนการสันติภาพในการกำหนดชะตากรรมของอดีตนักรบหลายพันคน ในระหว่างที่กลุ่มกำลังสลายโครงสร้างทางทหารและองค์กรอย่างเป็นทางการ
การผ่านกฎหมายครั้งนี้ถือเป็นผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมที่สุด หลังจาก อับดุลละฮ์ เออจาลัน ผู้นำ PKK ซึ่งถูกคุมขัง ได้ประกาศเรียกร้องให้ทางกลุ่มวางอาวุธและสลายตัวเมื่อเดือนก.พ. 2568 ส่งผลให้ PKK ประกาศยุติการสู้รบในเดือนพ.ค. และจัดพิธีเผาอาวุธในภาคเหนือของอิรักในอีก 2 เดือนถัดมา โดยกระบวนการสันติภาพนี้เริ่มเปิดเผยสู่สาธารณะตั้งแต่เดือนต.ค. 2567 จากข้อเสนอของ เดฟเล็ต บาห์เชลี ผู้นำพรรค MHP
อย่างไรก็ตาม กฎหมายฉบับนี้ยังไม่ครอบคลุมข้อเรียกร้องอื่น ๆ ของชาวเคิร์ด เช่น การขยายสิทธิทางการเมืองและวัฒนธรรม การแก้ไขกฎหมายต่อต้านการก่อการร้าย หรือสถานะของเออจาลัน ซึ่งถูกจำคุกบนเกาะอิมราลือมาตั้งแต่ปี 2542
ทั้งนี้ ตุรกี สหรัฐอเมริกา และสหภาพยุโรป ได้จัดให้กลุ่ม PKK เป็นองค์กรก่อการร้าย หลังทางกลุ่มเปิดฉากก่อความไม่สงบมาตั้งแต่ปี 2527 โดยรัฐบาลตุรกีระบุว่าข้อเสนอนี้เป็นส่วนหนึ่งของเป้าหมายในการสร้าง “ตุรกีที่ปลอดจากการก่อการร้าย” แต่นักการเมืองฝ่ายชาวเคิร์ดเน้นย้ำว่า สันติภาพที่ยั่งยืนจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีการปฏิรูปประชาธิปไตยและกฎหมายในมิติที่กว้างขึ้นควบคู่กันไป
โดย พสิษฐ์ อุ่นเมตตาจิต/กัลยาณี ชีวะพานิช
