นางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี กล่าวถึงกรณีที่นางสาวรักชนก ศรีนอก สส.พรรคประชาชน ตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับบัญชีผู้ใช้งานบนสื่อสังคมออนไลน์ที่เข้ามาแสดงความคิดเห็นสนับสนุนโครงการ TH-AI Passport (AiPASS) และตั้งข้อสงสัยว่า อาจเป็นปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร หรือ IO ที่เชื่อมโยงกับกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) ว่า การตั้งคำถามและตรวจสอบการทำงานของรัฐบาลเป็นสิทธิที่สามารถทำได้เต็มที่ แต่การตั้งข้อสงสัยกับการยืนยันว่า เป็นข้อเท็จจริงเป็นคนละเรื่องกัน และข้อกล่าวหาที่พาดพิงถึงหน่วยงานของรัฐควรมีหลักฐานรองรับอย่างชัดเจน
นางสาวลลิดา กล่าวว่า การพบว่าบัญชีผู้ใช้งานบางรายเพิ่งเปิดใหม่ ไม่มีโพสต์ หรือเข้ามาแสดงความคิดเห็นในทิศทางเดียวกัน อาจเป็นเหตุให้ตั้งข้อสังเกตและตรวจสอบต่อได้ แต่ยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่า บัญชีเหล่านั้นเป็น IO และยิ่งไม่เพียงพอที่จะกล่าวหาว่ามีกระทรวงหรือหน่วยงานรัฐอยู่เบื้องหลัง เพราะยังต้องพิสูจน์ให้ได้ว่า บัญชีเหล่านั้นเป็นของใคร ใครเป็นผู้สั่งการหรือว่าจ้าง ใช้งบประมาณหรือทรัพยากรจากที่ใด และมีหลักฐานใดเชื่อมโยงถึงหน่วยงานรัฐโดยตรง
“หากมีหลักฐานว่า กระทรวงเป็นผู้สั่งการหรืออยู่เบื้องหลังจริง ก็ขอให้นำหลักฐานออกมาเปิดเผยให้ประชาชนตรวจสอบ ไม่ว่าจะเป็นคำสั่ง การว่าจ้าง การเบิกจ่าย เส้นทางการประสานงาน หรือหลักฐานที่สามารถเชื่อมโยงถึงผู้สั่งการได้โดยตรง รัฐบาลพร้อมให้ตรวจสอบ แต่ถ้ายังไม่มีหลักฐานเหล่านี้ สิ่งที่มีก็คือ ‘ข้อสงสัย’ ไม่ใช่ ‘ข้อเท็จจริง’ และไม่ควรข้ามขั้นจากการตั้งข้อสังเกตไปเป็นการกล่าวหาว่ากระทรวงทำ IO” นางสาวลลิดากล่าว
นางสาวลลิดา ยังกล่าวว่า บัญชีที่เพิ่งสร้างหรือมีความเคลื่อนไหวน้อยอาจเป็นหนึ่งในสัญญาณที่ควรตรวจสอบ แต่ไม่สามารถใช้เป็นหลักฐานเพียงอย่างเดียวเพื่อชี้ว่าบัญชีนั้นเป็นบัญชีปลอม หรือเป็นส่วนหนึ่งของปฏิบัติการที่รัฐจัดตั้งขึ้น เช่นเดียวกับ การที่ประชาชนบางรายเข้ามาแสดงความคิดเห็นว่า ลงทะเบียนผ่านแอปพลิเคชัน “ทางรัฐ” ได้สะดวกหรือรวดเร็วกว่า ก็ไม่ได้เป็นหลักฐานโดยตัวมันเองว่า บุคคลนั้นได้รับการสั่งการจากรัฐบาล เพราะการสื่อสารข้อมูลเกี่ยวกับบริการของรัฐกับการจัดตั้งเครือข่าย IO เป็นคนละเรื่องกัน
“สิ่งที่น่าตั้งคำถามคือมาตรฐานในการตรวจสอบ หากในเรื่องอื่นฝ่ายค้านเรียกร้องให้รัฐบาลต้องนำหลักฐานมาแสดงก่อนที่จะกล่าวหาใคร หลักการเดียวกันก็ควรใช้เมื่อตัวเองเป็นผู้กล่าวหาด้วย การสรุปเกินกว่าหลักฐานที่มีอยู่ไม่ใช่การตรวจสอบที่เข้มข้น แต่กำลังกลายเป็นการใช้มาตรฐานสองแบบ คือ เรียกร้องให้รัฐพิสูจน์ทุกข้อกล่าวหา แต่เมื่อกล่าวหารัฐกลับใช้เพียงข้อสังเกตหรือภาพหน้าจอเป็นข้อสรุป”นางสาวลลิดา กล่าว
นางสาวลลิดา กล่าวว่า รัฐบาลไม่ได้ปฏิเสธการตรวจสอบโครงการ TH-AI Passport และพร้อมให้มีการตรวจสอบทั้งกระบวนการดำเนินงาน การใช้งบประมาณ และผลลัพธ์ที่ประชาชนได้รับ หากมีข้อสงสัยหรือพบข้อมูลผิดปกติสามารถนำหลักฐานเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบได้อย่างเต็มที่ เพราะการตรวจสอบที่มีหลักฐานจะเป็นประโยชน์ต่อทั้งประชาชนและรัฐบาลในการทำให้โครงการมีความโปร่งใสและมีประสิทธิภาพมากขึ้น
“ฝ่ายค้านมีหน้าที่ตรวจสอบรัฐบาล และรัฐบาลก็มีหน้าที่ตอบคำถาม แต่การตรวจสอบที่ดีต้องไม่เริ่มจากการตั้งสมมติฐานแล้วบังคับให้คนอื่นพิสูจน์ว่าตัวเองบริสุทธิ์ หากเชื่อว่ามี IO จริง ก็ควรตรวจสอบต่อให้ถึงผู้สั่งการ ผู้ว่าจ้าง และแหล่งทรัพยากร แล้วนำหลักฐานออกมาให้สังคมเห็น หากไปถึงจุดนั้นรัฐบาลก็พร้อมรับผิดชอบต่อข้อเท็จจริง แต่ตราบใดที่ยังไปไม่ถึง ก็ควรเรียกสิ่งนั้นตามที่มันเป็นว่า ‘ข้อสงสัย’ ไม่ใช่ประกาศให้สังคมเข้าใจว่าเป็น ‘ข้อเท็จจริง’ ไปแล้ว” นางสาวลลิดา กล่าว
นางสางลลิดา ยืนยันว่า รัฐบาลไม่กลัวการตรวจสอบ และไม่ได้ขอให้หยุดตั้งคำถาม สิ่งที่ขอมีเพียงอย่างเดียว คือถ้าจะยกระดับจากคำถามไปเป็นข้อกล่าวหา ก็ต้องยกระดับหลักฐานไปพร้อมกัน การตรวจสอบที่มีคุณภาพไม่ใช่การพูดให้แรงที่สุด แต่คือ การนำหลักฐานที่หนักแน่นที่สุดมาพูดกับประชาชน เพราะท้ายที่สุดแล้ว มาตรฐานเรื่องข้อเท็จจริงควรเป็นมาตรฐานเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาลหรือฝ่ายค้าน
โดย ฐานิสร์ ทองนอก/รัชดา คงขุนเทียน
