รัฐบาลญี่ปุ่นยุติแนวปฏิบัติในการแจ้งทนายความล่วงหน้า 2 เดือนก่อนการส่งตัวชาวต่างชาติกลับประเทศ ซึ่งเป็นระบบที่เริ่มบังคับใช้มาตั้งแต่ปี 2553 ภายใต้ข้อตกลงกับสมาคมเนติบัณฑิตยสภาแห่งประเทศญี่ปุ่น (JFBA) โดยความเคลื่อนไหวดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายรัฐบาลในการยกระดับมาตรการเกี่ยวกับชาวต่างชาติให้เข้มงวดมากขึ้น
สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองญี่ปุ่นระบุว่า การตัดสินใจดังกล่าวมีสาเหตุมาจากชาวต่างชาติบางรายหายตัวไปหลังจากได้รับหนังสือแจ้งกำหนดการส่งกลับประเทศ อย่างไรก็ดี การยุติแนวปฏิบัติซึ่งมีผลตั้งแต่วันที่ 1 ก.พ. 2569 ถูกสมาคมฯ คัดค้าน เนื่องจากมองว่าเป็นการละเมิดสิทธิของชาวต่างชาติในการยื่นคำร้องเพื่อขอเพิกถอนคำสั่งส่งตัวกลับ
สำนักข่าวเกียวโดรายงานว่า ระบบแจ้งเตือนล่วงหน้ามีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยให้ทนายเตรียมต่อสู้คดี เนื่องจากชาวต่างชาติที่ลักลอบเข้าเมืองหรือพำนักอยู่โดยผิดกฎหมาย มักยื่นฟ้องร้องหรือดำเนินการทางกฎหมายอื่น ๆ เพื่อขอระงับการส่งตัวกลับประเทศ
ตามข้อมูลของสำนักงานฯ ชาวต่างชาติที่อยู่ในข่ายได้รับการแจ้งเตือนคือ บุคคลที่จะถูกส่งกลับโดยมีเจ้าหน้าที่ควบคุมตัว ซึ่งในปี 2567 มีจำนวน 249 กรณี ทนายความที่ยื่นขอรับการแจ้งเตือนจะได้รับหนังสือแจ้ง ซึ่งในปี 2568 สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองภูมิภาคโตเกียวเพียงแห่งเดียวได้ออกหนังสือแจ้งราว 50 ฉบับ
อย่างไรก็ดี ตั้งแต่ปี 2562 มีชาวต่างชาติอย่างน้อย 7 รายหายตัวไปชั่วคราวหลังมีการแจ้งล่วงหน้า อีกทั้งมีการประท้วงเกิดขึ้นในช่วงเวลาเดียวกับกำหนดส่งกลับ ซึ่งรบกวนการปฏิบัติงานของหน่วยงาน
สำนักงานฯ จึงได้หารือกับสมาคมฯ ในเดือนก.ค. 2568 แต่ไม่สามารถหาข้อยุติได้ ก่อนจะแจ้งต่อสมาคมฯ ในเดือนม.ค.ที่ผ่านมาว่าจะยุติการแจ้งทนายล่วงหน้า 2 เดือน
ทั้งนี้ สำนักงานฯ ระบุว่า แม้จะยุติการแจ้งทนายล่วงหน้า แต่ทางสำนักงานฯ จะยังคงแจ้งให้ชาวต่างชาติทราบว่าการส่งตัวกลับจะถูกเลื่อนออกไป 1 เดือนหลังมีคำสั่ง เพื่อเปิดโอกาสให้ยื่นฟ้องร้องภายในช่วงเวลาดังกล่าว โดยยืนยันว่าการยกเลิกการแจ้งทนายความล่วงหน้าจะไม่เป็นการละเมิดสิทธิในการเข้าถึงกระบวนการพิจารณาคดี
ด้านสมาคมฯ ได้ออกแถลงการณ์วิจารณ์มาตรการดังกล่าวว่าเป็น “การดำเนินการฝ่ายเดียวที่ขาดการพิจารณาข้อเท็จจริงอย่างรอบด้าน และขาดการหารืออย่างจริงใจกับฝ่ายที่เกี่ยวข้อง” พร้อมระบุว่า การแจ้งชาวต่างชาติไม่มีการระบุวันส่งตัวกลับที่ชัดเจน และระยะเวลา 1 เดือนสั้นเกินไปสำหรับการยื่นขอความคุ้มครองทางศาล
การยกเลิกแนวปฏิบัติดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายรัฐบาลในการเพิ่มความเข้มงวดต่อมาตรการเกี่ยวกับชาวต่างชาติ โดยสำนักงานฯ มีแผนเพิ่มจำนวนการส่งกลับโดยมีเจ้าหน้าที่ควบคุมตัวเป็นสองเท่าในช่วงปี 2567-2570
โดย สำนักข่าวอินโฟเควสท์ (16 ก.พ. 69)
