กองทัพสหรัฐฯ แถลงว่าได้เปิดฉากโจมตีอิหร่านอีกระลอก หลังจากกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลามอิหร่าน (IRGC) ยิงถล่มเรือบรรทุกสินค้าขณะแล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซเมื่อวันอาทิตย์ (12 ก.ค.)
หลังจากเกิดเหตุปะทะกันหลายระลอกระหว่างสองฝ่ายในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ได้ประกาศสิ้นสุดข้อตกลงหยุดยิงที่มีขึ้นเพื่อระงับการสู้รบซึ่งฝ่ายสหรัฐฯ และอิสราเอลเปิดฉากไว้ตั้งแต่วันที่ 28 ก.พ. อย่างไรก็ดี ปธน.ทรัมป์ยังคงเปิดช่องทางให้เจรจากันต่อได้
ฝ่ายอิหร่านเผยว่าได้สั่งปิดช่องแคบฮอร์มุซซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือยุทธศาสตร์สำคัญเรียบร้อยแล้ว หลังยิงเตือนเรือที่แล่นนอกเส้นทางจนโดนตัวเรือ พร้อมเตือนว่าหากมีผู้คิดแก้แค้นจากเหตุการณ์นี้ อิหร่านจะตอบโต้กลับอย่างรุนแรง
ศูนย์บัญชาการกลางสหรัฐฯ (CENTCOM) ระบุว่าเรือที่ถูกโจมตีคือ เอ็ม/วี จีเอฟเอส กาแล็กซี (M/V GFS Galaxy) เรือบรรทุกสินค้าสัญชาติไซปรัส โดยห้องเครื่องเสียหายอย่างหนัก และมีลูกเรือพลเรือนสูญหายไป 1 คน
ทางการอิหร่านระบุว่า มีเรือหลายลำพยายามแล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซโดยใช้เส้นทางที่ไม่ได้รับอนุญาต ทั้งยังเพิกเฉยต่อคำเตือนให้เปลี่ยนเส้นทางเดินเรือให้ถูกต้อง โดย IRGC ย้ำว่า ช่องแคบดังกล่าวจะปิดตัวลงไปจนกว่าสหรัฐฯ จะหยุดเข้ามาแทรกแซงภูมิภาคนี้
อนึ่ง ในช่วงก่อนเกิดสงคราม ช่องแคบฮอร์มุซเคยเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ถึง 1 ใน 5 ของโลก
CENTCOM เผยว่า สหรัฐฯ เริ่มโจมตีเมื่อเวลา 19.15 น. ของวันเสาร์ (11 ก.ค.) ตามเวลาตะวันออก (หรือ 06.15 น. ของวันอาทิตย์ที่ 12 ก.ค. ตามเวลาไทย) ราวหนึ่งชั่วโมงหลังอิหร่านออกแถลงการณ์เตือนว่าจะถล่มฐานทัพแห่งใหม่ของศัตรูในตะวันออกกลางหากสหรัฐฯ ตอบโต้ โดย CENTCOM ระบุว่า ปธน.ทรัมป์เป็นผู้สั่งการโจมตีในครั้งนี้
เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐฯ เผยว่า รัฐบาลวอชิงตันเรียกร้องให้อิหร่านประกาศต่อสาธารณชนอย่างเป็นทางการว่าจะยุติการโจมตีเรือในช่องแคบฮอร์มุซ และต้องเปิดเส้นทางเดินเรือทุกช่องทางโดยไม่เก็บค่าผ่านทางใด ๆ
ด้าน อับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน กล่าวหาสหรัฐฯ ว่าละเมิดข้อตกลงหยุดยิง โดยระบุผ่านแพลตฟอร์มเอ็กซ์ (X) เมื่อวันศุกร์ (10 ก.ค.) ว่า “ทุกฝ่ายต้องปฏิบัติตามข้อตกลงอย่างเท่าเทียมกันเท่านั้น”
ก่อนหน้านี้ สหรัฐฯ เพิ่งเพิกถอนใบอนุญาตที่อนุมัติให้ขายน้ำมันดิบของอิหร่านเมื่อวันอังคารที่ผ่านมา (7 ก.ค.) หลังเรือบรรทุกน้ำมันของกาตาร์และซาอุดีอาระเบีย 3 ลำถูกโจมตีในช่วงต้นสัปดาห์ ทำให้สหรัฐฯ โจมตีเป้าหมายต่าง ๆ ในอิหร่านทันที จากนั้นอิหร่านจึงยิงถล่มฐานทัพสหรัฐฯ ในกลุ่มประเทศแถบอ่าวอาหรับเป็นการเอาคืน
แหล่งข่าวระดับสูงของอิหร่านเปิดเผยกับสำนักข่าวรอยเตอร์ว่า อิหร่าน สหรัฐฯ กาตาร์ และปากีสถาน ตกลงที่จะพูดคุยเจรจาร่วมกันทางโทรศัพท์ โดยผู้ไกล่เกลี่ยพยายามนัดหมายการเจรจาให้มีขึ้นในวันเสาร์ ระหว่างที่อารักชีเยือนโอมาน ซึ่งเป็นประเทศแถบอ่าวอาหรับที่กำลังช่วยไกล่เกลี่ยเพื่อยุติสงครามครั้งนี้ ทว่ายังไม่แน่ชัดว่าความพยายามดังกล่าวประสบความสำเร็จหรือไม่
ตามแถลงการณ์จากกระทรวงการต่างประเทศอิหร่าน อารักชีได้หารือร่วมกับ บัดร์ อัลบูไซดี รัฐมนตรีต่างประเทศโอมาน เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับแนวทางการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซอย่างปลอดภัย ขณะที่สำนักข่าวทางการโอมานระบุว่า คณะเจรจาของทั้งสองประเทศจะหารือร่วมกันต่อทั้งในระดับเทคนิคและระดับการเมือง
ขณะเดียวกัน สถานีโทรทัศน์ซีเอ็นเอ็น (CNN) รายงานเมื่อวันเสาร์ว่า โอมานได้เสนอร่างข้อเสนอเกี่ยวกับการเดินเรือผ่านช่องแคบดังกล่าว โดยเสนอให้เรือสามารถแล่นผ่านเส้นทางเดินเรือตอนใต้ในเขตน่านน้ำโอมานได้อย่างเสรี ส่วนเรือที่ต้องแล่นผ่านเส้นทางเดินเรือตอนเหนือในเขตน่านน้ำอิหร่าน จะต้องขออนุมัติล่วงหน้าจากอิหร่านก่อน ทว่าไม่ต้องเสียค่าผ่านทางแต่อย่างใด
โดย พสิษฐ์ อุ่นเมตตาจิต
