รายงานข่าวจากทำเนียบรัฐบาล เปิดเผยว่า รัฐบาลได้อนุมัติการขยายปริมาณซื้อขายข้าวแบบรัฐต่อรัฐ (G to G) ภายใต้บันทึกความเข้าใจระหว่างรัฐบาลแห่งราชอาณาจักรไทยกับรัฐบาลแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีนว่าด้วยความร่วมมือด้านการค้าสินค้าเกษตร ฉบับลงนามเมื่อวันที่ 19 ธันวาคม 2557 เพิ่มเติม ปริมาณ 220,000 ตัน ซึ่งล่าสุด กระทรวงพาณิชย์ได้เสนอต่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เห็นชอบไปเป็นที่เรียบร้อยแล้ว
ทั้งนี้ ที่ประชุมครม. ขอให้กระทรวงพาณิชย์ ดำเนินการจัดทำสัญญาแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาซื้อขายข้าวแบบรัฐต่อรัฐ ภายใต้บันทึกความเข้าใจฯ ตามความเห็นของกระทรวงการต่างประเทศ และให้กระทรวงพาณิชย์ และหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องรับความเห็นของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ไปพิจารณาดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้องต่อไป
สำหรับการดำเนินการดังกล่าว เป็นผลมาจากจากที่รัฐบาลไทยและรัฐบาลจีน ได้ลงนามบันทึกความเข้าใจร่วมกัน เพื่อความร่วมมือด้านการค้าสินค้าเกษตร เมื่อวันที่ 19 ธันวาคม 2557 โดยฝ่ายจีนตกลงจัดซื้อข้าวจากประเทศไทยเป็นข้าวใหม่ 1 ล้านตัน และข้าวในสต็อกของรัฐบาลไทย 1 ล้านตัน
ต่อมาทั้ง 2 ฝ่าย ได้มีการลงนามสัญญาซื้อขายข้าวแบบรัฐต่อรัฐ ปริมาณ 1 ล้านตัน สำหรับข้าวใหม่ ภายใต้บันทึกความเข้าใจดังกล่าว กรมการค้าต่างประเทศได้ส่งมอบข้าวให้รัฐบาลจีน โดย COFCO Corporation แล้ว จำนวน 8 งวด รวมปริมาณ 720,000 ตัน และคงเหลือปริมาณที่ต้องส่งมอบอีก 280,000 ตัน และได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาดังกล่าวแล้ว 10 ครั้ง โดยครั้งล่าสุดได้ขยายระยะเวลาการส่งมอบข้าวงวดสุดท้ายให้เป็นภายในปี 2569
ต่อมารัฐบาลจีน โดย COFCO Corporation แสดงความประสงค์รับซื้อข้าวจากประเทศไทยเพิ่มเติม 500,000 ตัน แบ่งเป็น ปริมาณคงค้างตามสัญญาเดิม 280,000 ตัน และปริมาณเพิ่มเติม 220,000 ตัน โดยให้ดำเนินการภายใต้สัญญาซื้อขายข้าวแบบรัฐต่อรัฐฉบับเดิม ซึ่งทั้งสองฝ่ายเห็นชอบร่วมกันให้แก้ไขเพิ่มเติมสัญญาซื้อขายข้าวดังกล่าว เพื่อรองรับปริมาณการซื้อขายเพิ่มเติม รวมทั้งขยายระยะเวลาการส่งมอบข้าวงวดสุดท้ายเป็นภายในปี 2569
ทั้งนี้ กระทรวงพาณิชย์ เห็นว่าการขยายปริมาณซื้อขายข้าวดังกล่าว เป็นการแก้ไขเปลี่ยนแปลงในสาระสำคัญที่อยู่นอกเหนือกรอบปริมาณตามที่คณะรัฐมนตรีได้มีมติให้ความเห็นชอบไว้ ซึ่งกำหนดการซื้อขายข้าวใหม่ที่ปริมาณ 1 ล้านตัน ดังนั้น เพื่อให้การดำเนินการซื้อขายข้าวในครั้งนี้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย ถูกต้อง ครบถ้วนตามกระบวนการ สอดคล้องกับกฎหมายและกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง จึงได้ขอเสนอ ครม.เพื่อพิจารณา
นอกจากนี้ ครม.ยังรับทราบแนวทางปฏิบัติในการเจรจาและการทำสัญญาซื้อขายข้าวแบบรัฐต่อรัฐ (G to G) โดยเป็นการกำหนดหลักการสำคัญในการเจรจา และทำสัญญาซื้อขายข้าวแบบ G to G (การเจรจาและทำสัญญาการชำระเงิน และการส่งมอบข้าว) ขั้นตอนในการเจรจาและทำสัญญาซื้อขายข้าวแบบ G to G และการเปิดเผยข้อมูลในสัญญาซื้อขายข้าวแบบ G to G
โดย ฐานิสร์ ทองนอก/ กษมาพร กิตติสัมพันธ์
