รัฐบาลเวียดนามเสนอร่างปฏิรูปกฎหมายเวนคืนที่ดินครั้งใหญ่ในวันนี้ (19 ส.ค.) โดยเปิดทางให้ทางการสามารถเข้าครอบครองพื้นที่และเริ่มการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานตลอดจนโครงการที่อยู่อาศัยได้ทันที ก่อนที่ประชาชนผู้ได้รับผลกระทบจะได้รับเงินชดเชย หวังปลดล็อกสารพัดเมกะโปรเจกต์ที่ติดหล่มข้อพิพาท และเร่งขับเคลื่อนเศรษฐกิจให้เติบโตตามเป้าหมายระดับสองหลัก
การผลักดันแก้กฎหมายดังกล่าวมีขึ้นหลังโครงการขนาดใหญ่หลายแห่งต้องเผชิญความล่าช้าอย่างหนักจากข้อพิพาทเรื่องเงินชดเชยและการจัดสรรที่อยู่ใหม่ระหว่างชาวบ้านกับกลุ่มผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งรวมถึงโครงการสนามกอล์ฟทางตอนเหนือของเวียดนามที่ได้รับการสนับสนุนจากตระกูลทรัมป์ และแผนฟื้นฟูพื้นที่แนวแม่น้ำแดง (Red River) ในกรุงฮานอย ที่อาจส่งผลกระทบต่อประชาชนมากถึง 200,000 คน
ตามร่างแก้ไขกฎหมายฉบับใหม่นี้ ซึ่งฝ่ายนิติบัญญัติกำลังเปิดการอภิปรายในสัปดาห์นี้และคาดว่าจะผ่านความเห็นชอบได้เร็วที่สุดภายในเดือนต.ค. ทางการจะไม่ถูกผูกมัดด้วยเงื่อนไขเดิมที่ระบุว่า จะสามารถเข้าครอบครองและใช้ประโยชน์จากที่ดินได้ก็ต่อเมื่อแผนจ่ายเงินชดเชยได้รับอนุมัติ และกระบวนการจัดหาที่อยู่ใหม่เสร็จสมบูรณ์แล้วเท่านั้น
เว็บไซต์ของรัฐบาลเวียดนามระบุว่า การยกเครื่องกฎหมายครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อขจัดปัญหาคอขวดเชิงกฎระเบียบและปลดล็อกทรัพยากรที่ดิน เพื่อรองรับการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม ตลอดจนเป้าหมายการเติบโตระดับเลขสองหลักในยุคใหม่
ทั้งนี้ เวียดนามซึ่งปกครองโดยพรรคคอมมิวนิสต์ ตั้งเป้าผลักดันการเติบโตทางเศรษฐกิจ (GDP) ให้ได้ไม่ต่ำกว่า 10% ต่อปีไปจนถึงปี 2573 เนื่องจากต้องการเร่งพัฒนาประเทศอย่างเต็มที่ ก่อนที่ปัญหาสังคมสูงวัยจะเริ่มส่งผลกระทบเชิงลบต่อศักยภาพการเติบโตในอนาคต
ขณะเดียวกัน รัฐบาลยังได้เสนอให้ปรับเปลี่ยนแนวทางของนโยบายชดเชย โดยมุ่งเน้นไปที่การฟื้นฟูชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนหลังถูกเวนคืนที่ดิน โดยผู้ที่ถูกเวนคืนที่อยู่อาศัยจะได้รับสิทธิพิจารณาเป็นลำดับแรก ในการจัดสรรที่ดินแปลงใหม่ในทำเลเดิม
สำหรับข้อพิพาทเรื่องที่ดินถือเป็นประเด็นที่มีความละเอียดอ่อนสูงในเวียดนามมาอย่างยาวนาน โดยกระบวนการเจรจาค่าชดเชยมักยืดเยื้อกินเวลานานหลายปี และในบางกรณีได้กลายเป็นชนวนเหตุให้เกิดการประท้วงของประชาชน ซึ่งถือเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ยากยิ่งในประเทศที่มีการควบคุมสังคมอย่างเข้มงวด
นอกจากนี้ การแก้ไขกฎหมายดังกล่าวยังจะกำหนดเกณฑ์การเวนคืนที่ดินให้มีความชัดเจนยิ่งขึ้น รวมถึงปฏิรูปวิธีการประเมินราคาที่ดินให้มีความโปร่งใส โดยอิงจากฐานข้อมูลราคาตลาดที่เป็นรูปธรรมและตรวจสอบได้มากขึ้น
โดย พสิษฐ์ อุ่นเมตตาจิต/กนิษฐ์นุช สิริสุทธิ์
