จีนออกโรงตอบโต้ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐฯ ว่า การทำสงครามเศรษฐกิจกับอิหร่าน รวมถึงประเทศคู่ค้าที่ทำการค้ากับอิหร่าน ไม่ใช่แนวทางที่จะช่วยคลี่คลายวิกฤติ พร้อมเรียกร้องให้ทุกฝ่ายใช้ความอดกลั้นในการรับมือกับสถานการณ์
หลิน เจียน โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีนกล่าวเมื่อวันพฤหัสบดี (21 ส.ค.) ว่า มาตรการคว่ำบาตรและแรงกดดันไม่สามารถช่วยแก้ไขปัญหาได้ พร้อมเรียกร้องให้ทุกฝ่ายดำเนินการอย่างรับผิดชอบ และหันมาใช้กระบวนการทางการทูตเพื่อหาทางออก
ท่าทีของจีนมีขึ้นหลังทรัมป์โพสต์ข้อความผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ระบุถึงแผนเพิ่มแรงกดดันทางเศรษฐกิจต่ออิหร่านและประเทศที่ยังคงทำการค้ากับอิหร่าน แม้ไม่ได้เอ่ยชื่อประเทศใดโดยตรง แต่จีนถูกจับตาเป็นหนึ่งในเป้าหมายสำคัญ เนื่องจากเป็นผู้ซื้อน้ำมันอิหร่านรายใหญ่ โดยมีสัดส่วนมากกว่า 90% ของปริมาณการส่งออกน้ำมันทั้งหมดของอิหร่าน
ข้อมูลระบุว่า จีนเป็นคู่ค้ารายใหญ่อันดับ 2 ของอิหร่านในปี 2568 รองจากสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ซึ่งเพิ่งประกาศยุติความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับอิหร่านในสัปดาห์นี้ หลังกล่าวหาว่าอิหร่านยิงขีปนาวุธโจมตีดินแดนของ UAE
นอกจากผลกระทบทางเศรษฐกิจแล้ว นักวิเคราะห์มองว่า ท่าทีล่าสุดของทรัมป์อาจเพิ่มความตึงเครียดระหว่างสหรัฐฯ และจีน ก่อนการพบกันระหว่างทรัมป์กับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ที่มีกำหนดในเดือนหน้า
แม้ที่ผ่านมา จีนไม่ยอมรับมาตรการคว่ำบาตรฝ่ายเดียวของสหรัฐฯ แต่รัฐวิสาหกิจจีนส่วนใหญ่มักหลีกเลี่ยงการซื้อขายน้ำมันจากหน่วยงานที่อยู่ในบัญชีดำ ขณะที่ธนาคารรายใหญ่ของจีนมีประวัติปฏิบัติตามมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ ต่ออิหร่าน เกาหลีเหนือ และเจ้าหน้าที่ระดับสูงของฮ่องกง เพื่อรักษาการเข้าถึงระบบชำระบัญชีดอลลาร์สหรัฐ
สหรัฐฯ ได้คว่ำบาตรโรงกลั่นน้ำมันอิสระและบริษัทจีนบางแห่งแล้ว นับตั้งแต่เปิดฉากทำสงครามกับอิหร่านในช่วงปลายเดือนก.พ.ที่ผ่านมา แต่จนถึงขณะนี้ยังไม่ได้พุ่งเป้าไปยังธนาคารจีนรายใหญ่ที่มีบทบาทในการสนับสนุนธุรกรรมการค้าน้ำมัน
ก่อนหน้านี้ในเดือนพ.ค. รัฐบาลจีนสั่งบริษัทภายในประเทศไม่ให้ปฏิบัติตามมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ ที่มีต่อโรงกลั่นน้ำมัน 5 แห่ง ขณะที่ธนาคารรายใหญ่ของจีนต้องเผชิญแรงกดดันจากสองทาง ทั้งการทำตามคำสั่งของรัฐบาลจีนและความเสี่ยงที่จะถูกตัดออกจากระบบการเงินของสหรัฐฯ
ทั้งนี้ หากสหรัฐฯ ตัดสินใจขยายมาตรการลงโทษไปยังหน่วยงานหรือบริษัทที่เกี่ยวข้องกับการที่จีนนำเข้าน้ำมันจากอิหร่าน ก็อาจกระทบโดยตรงต่อรายได้จากการส่งออกน้ำมันของอิหร่าน ซึ่งถือเป็นแหล่งรายได้สำคัญของประเทศ
โดย วรวิชญ์ สิทธิวัง/กัลยาณี ชีวะพานิช
