สหรัฐฯ ขยายเวลาสอบสวนเวียดนามกรณีละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาออกไปอีก 3 เดือน โดยเลื่อนกำหนดสรุปผลเป็นวันที่ 28 ก.พ. จากเดิมที่คาดว่าจะแล้วเสร็จภายในสิ้นเดือนพ.ย.นี้ เนื่องจากประเด็นที่เกี่ยวข้องมีความซับซ้อนและต้องใช้เวลาในการตรวจสอบเพิ่มเติม
สำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (USTR) เปิดเผยเมื่อวันอังคาร (10 พ.ย.) ว่า การสอบสวนดังกล่าวอาจนำไปสู่การเรียกเก็บภาษีศุลกากรเพิ่มเติมจากเวียดนาม ซึ่งเป็นหนึ่งในแหล่งนำเข้าสินค้ารายใหญ่ของสหรัฐฯ
สหรัฐฯ เริ่มการสอบสวนในเดือนพ.ค. เพื่อพิจารณาข้อกล่าวหาที่ว่าเวียดนามยังคงไม่สามารถแก้ไขปัญหาที่สะสมมาเป็นเวลานานเกี่ยวกับการคุ้มครองและการบังคับใช้กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา โดย USTR ระบุในแถลงการณ์ว่า การสอบสวนเกี่ยวข้องกับประเด็นที่ซับซ้อน จึงจำเป็นต้องขยายเวลาออกไปจนถึงวันที่ 28 ก.พ.
ก่อนหน้านี้ สหรัฐฯ ได้กำหนดให้เวียดนามเป็นประเทศต่างชาติที่ต้องจับตามองเป็นพิเศษ (Priority Foreign Country) จากกรณีการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา ส่งผลให้เวียดนามกลายเป็นเขตอำนาจศาลแห่งแรกในรอบ 13 ปีที่ถูกจัดให้อยู่ในบัญชีเฝ้าระวังระดับร้ายแรงที่สุดของสหรัฐฯ
นอกจากประเด็นทรัพย์สินทางปัญญาแล้ว เวียดนามยังเผชิญกับภาษีศุลกากรทั่วไปในอัตรา 12.5% สำหรับสินค้าส่งออกไปยังสหรัฐฯ หลัง USTR วินิจฉัยว่าเวียดนามดำเนินมาตรการไม่เพียงพอในการป้องกันการใช้สินค้านำเข้าที่ผลิตโดยแรงงานบังคับ ขณะเดียวกัน สหรัฐฯ ยังอยู่ระหว่างการสอบสวนอีกกรณีเกี่ยวกับข้อกล่าวหาเรื่องกำลังการผลิตส่วนเกินของเวียดนาม
ทั้งนี้ ทั้งสองประเทศอยู่ระหว่างการเจรจาข้อตกลงทางการค้ามานานกว่าหนึ่งปี โดยในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่เวียดนามแสดงความเชื่อมั่นว่าจะสามารถบรรลุข้อตกลงได้ ซึ่งจะช่วยลดความไม่แน่นอนเกี่ยวกับภาษีศุลกากร แต่อาจทำให้เวียดนามต้องเผชิญกับภาษีเพิ่มเติมด้วย
เวียดนามถูกกล่าวหามาอย่างยาวนานว่าเป็นศูนย์กลางการส่งผ่านสินค้าจากจีน โดยหลังจากประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศมาตรการภาษีในวันปลดปล่อย (Liberation Day) เมื่อปีที่แล้ว เวียดนามต้องเผชิญกับภาษีศุลกากร 20% ก่อนที่มาตรการดังกล่าวจะถูกศาลฎีกาสหรัฐฯ เพิกถอน และต่อมาในเดือนก.ค. สหรัฐฯ ได้บังคับใช้อัตราภาษีปัจจุบันที่ 12.5%
ประเด็นการเรียกเก็บภาษีเพิ่มเติมจากเวียดนามยังสร้างความกังวลให้กับบริษัทข้ามชาติหลายแห่ง รวมถึงเทสลา (Tesla) และ ซัมซุง (Samsung) เนื่องจากเวียดนามเป็นฐานการประกอบสินค้าภาคอุตสาหกรรมที่สำคัญสำหรับการส่งออกไปยังตลาดต่างประเทศ โดยผู้ผลิตรองเท้า เครื่องนุ่งห่ม และสินค้าอุปโภคบริโภค ต่างออกมาเตือนถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการขึ้นภาษีเช่นกัน
อย่างไรก็ตาม ผู้ผลิตในสหรัฐฯ ทั้งในอุตสาหกรรมเหล็ก อาหารทะเล ไม้อัด แผงโซลาร์เซลล์ และผลิตภัณฑ์ไม้ ต่างกล่าวหาเวียดนามว่าดำเนินแนวทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลสหรัฐฯ เรียกเก็บภาษีศุลกากรเพิ่มเติม ตามข้อมูลที่ยื่นต่อ USTR
โดย กัลยาณี ชีวะพานิช/กนิษฐ์นุช สิริสุทธิ์
