จีนหวนจัด APEC ในรอบ 12 ปี ปักหมุด “เซินเจิ้น” ชู “China Opportunity 2.0” เชื่อมเศรษฐกิจโลก

สัปดาห์นี้ความสนใจของภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกจะจับจ้องไปยังเมืองเซินเจิ้น ทางตอนใต้ของจีน ในโอกาสเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมผู้นำเขตเศรษฐกิจเอเปค (APEC) ครั้งที่ 33 นับเป็นครั้งแรกในรอบ 12 ปีที่จีนกลับมาเป็นเจ้าภาพจัดงานดังกล่าว โดยเซินเจิ้นเป็นเมืองที่ 3 ของจีนต่อจากเซี่ยงไฮ้และปักกิ่งที่ได้ต้อนรับการประชุมนี้ นับตั้งแต่จีนเข้าเป็นสมาชิกเอเปคอย่างเป็นทางการเมื่อปี 2534

สำนักข่าวซินหัวรายงานว่า การเลือกเซินเจิ้นเป็นเจ้าภาพสอดคล้องกับแนวทางของเขตเศรษฐกิจสมาชิกเอเปคอื่น ๆ ที่มักคัดเลือกเมืองหลวง ศูนย์กลางเศรษฐกิจและเทคโนโลยี หรือเมืองท่องเที่ยวชื่อดังระดับโลก สำหรับการเป็นเจ้าภาพเอเปคปี 2569 หรือ “China Year” จีนได้กำหนด 3 แนวทางหลัก ได้แก่ การเปิดกว้าง นวัตกรรม และความร่วมมือ เพื่อสะท้อนจุดแข็งที่หล่อหลอมการเติบโตของเซินเจิ้นมาโดยตลอด ทั้งความเปิดกว้างอันเป็นอัตลักษณ์ ความล้ำหน้าด้านนวัตกรรม และความร่วมมือที่เป็นแรงขับเคลื่อนการเติบโตอย่างต่อเนื่อง

ย้อนกลับไปเมื่อปี 2523 เซินเจิ้นยังเป็นเพียงหมู่บ้านชาวประมงที่เงียบสงบติดกับฮ่องกง มีบุคลากรทางเทคนิคทั้งเมืองเพียง 2 คน คือช่างซ่อมรถแทรกเตอร์และสัตวแพทย์ และมี GDP เพียง 270 ล้านหยวน (ราว 40.2 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) แต่หลังจากได้รับเลือกให้เป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษแห่งแรก ๆ ของประเทศและเดินหน้าปฏิรูปเปิดประเทศมากว่า 40 ปี เซินเจิ้นก็เติบโตอย่างก้าวกระโดดจนได้ฉายา “ซิลิคอนแวลลีย์แห่งจีน” โดยมี GDP ในปี 2568 พุ่งแตะ 3.87 ล้านล้านหยวน เป็นรองเพียงเซี่ยงไฮ้และปักกิ่งเท่านั้น

ปัจจุบัน เซินเจิ้นมีบุคลากรด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมากกว่า 2 ล้านคน และเป็นฐานที่ปลุกปั้นธุรกิจท้องถิ่นอย่างบีวายดี (BYD) และหัวเว่ย (Huawei) ให้เติบโตจนก้าวขึ้นเป็นผู้เล่นระดับโลก ช่วงหลายปีมานี้ ยอดผลิตยานยนต์พลังงานใหม่ หุ่นยนต์อุตสาหกรรม และโดรนพลเรือนในเซินเจิ้นต่างเติบโตในระดับเลขสองหลักอย่างต่อเนื่อง ขณะที่ย่านตลาดอิเล็กทรอนิกส์หฺวาเฉียงเป่ย์ (Huaqiangbei) ก็กลายเป็นจุดหมายปลายทางยอดนิยมของนักช้อปและคนรักเทคโนโลยีที่ต้องแวะมาเสาะหาสินค้าไอทีรุ่นใหม่และนวัตกรรมล้ำสมัย


ชูแนวคิด “China Opportunity 2.0” ดันฐานนวัตกรรมควบคู่เปิดกว้างเชิงสถาบัน

พัฒนาการดังกล่าวทำให้เซินเจิ้นเป็นภาพสะท้อนของ “China Opportunity 2.0” ซึ่งก้าวข้ามจากยุค 1.0 ที่เน้นจุดขายด้านตลาดผู้บริโภคขนาดใหญ่และปัจจัยการผลิตต้นทุนต่ำ มาสู่ยุคที่ขยายโอกาสทางการตลาดให้ใหญ่ยิ่งขึ้น ควบคู่ไปกับการสร้างผลตอบแทนจากนวัตกรรมผ่านความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและการยกระดับอุตสาหกรรม โดยเฉพาะในกลุ่มพลังงานหมุนเวียนและยานยนต์ไฟฟ้า เนื่องจากจีนสั่งสมองค์ความรู้ทางเทคโนโลยีและสร้างห่วงโซ่อุปทานไว้ครบวงจร บวกกับมีตลาดในประเทศขนาดใหญ่ ธุรกิจจากทั่วโลกจึงสามารถเข้ามาหาพันธมิตรในจีนได้ครบทุกขั้นตอน ตั้งแต่การวิจัยและพัฒนา (R&D) การทดสอบต้นแบบ ไปจนถึงการผลิตจริงในปริมาณมาก

ด้วยความได้เปรียบนี้ ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา นอกจากบริษัทต่างชาติเข้ามาจำหน่ายสินค้าในจีนแล้ว ยังหันมาจัดตั้งศูนย์ R&D และสำนักงานใหญ่ระดับภูมิภาคในจีน เพื่อใช้ตลาดจีนเป็นฐานต่อยอดขีดความสามารถการแข่งขันในตลาดโลกอีกด้วย เห็นได้จากปี 2568 ที่มีธุรกิจซึ่งต่างชาติร่วมลงทุน (FIE) จัดตั้งขึ้นใหม่ในภาคการวิจัยทางวิทยาศาสตร์และบริการทางเทคนิคถึง 14,000 แห่ง เพิ่มขึ้น 27.2% เมื่อเทียบรายปี

นอกเหนือจากจุดแข็งด้านนวัตกรรม จีนยังเดินหน้าขยายการเปิดกว้างทางเศรษฐกิจในระดับมาตรฐานสูงอย่างต่อเนื่อง โดยให้สิทธิปลอดภาษีนำเข้า (อัตรา 0%) แก่ 63 ประเทศ และครองตำแหน่งผู้นำเข้ารายใหญ่อันดับ 2 ของโลกติดต่อกันเป็นปีที่ 17 พร้อมเร่งขยายการเปิดกว้างเชิงสถาบัน ทั้งในด้านกฎระเบียบ ข้อบังคับ การบริหารจัดการ และมาตรฐานต่าง ๆ เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมทางธุรกิจที่โปร่งใส มีเสถียรภาพ และคาดการณ์ได้ ทั้งยังยกระดับกรอบสถาบันของจีนให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลมากขึ้น

ในส่วนนี้ เซินเจิ้นถือเป็นเมืองแกนหลักของเขตเศรษฐกิจอ่าวกวางตุ้ง-ฮ่องกง-มาเก๊า (Greater Bay Area) ภายใต้หลัก “หนึ่งประเทศ สองระบบ” ซึ่งประกอบด้วย 3 ระบบศุลกากรและ 3 สกุลเงิน ทำหน้าที่เป็นพื้นที่ทดลองเชื่อมโยงกฎเกณฑ์ทางกฎหมาย เปิดทางให้ผู้ประกอบวิชาชีพสามารถข้ามแดนไปทำงานและรับรองคุณวุฒิวิชาชีพร่วมกันได้ รวมถึงลดขั้นตอนพิธีการศุลกากรและกำหนดมาตรฐานร่วมกัน เพื่อปูทางสู่การเชื่อมโยงเชิงสถาบันทั่วภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก


ต้านกระแสกีดกันการค้า ดันเอเปคสู่ผลลัพธ์รูปธรรมด้านดิจิทัล-AI

สำหรับแนวทางด้านความร่วมมือ เขตเศรษฐกิจสมาชิกที่เชื่อมโยงกันด้วยมหาสมุทรแปซิฟิกต่างมีระบบเศรษฐกิจและห่วงโซ่อุปทานที่ผูกพันกันอย่างลึกซึ้ง ท่ามกลางกระแสการดำเนินนโยบายแบบฝ่ายเดียวและการกีดกันทางการค้าที่ทวีความรุนแรงขึ้น หนึ่งในภารกิจสำคัญของจีนในฐานะเจ้าภาพเอเปคคือการดึงเขตเศรษฐกิจต่าง ๆ กลับมาเดินหน้าเปิดกว้างและร่วมมือกันอีกครั้ง เนื่องจากความท้าทายระดับโลกในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความมั่นคงทางอาหารและพลังงาน โครงสร้างประชากรที่เปลี่ยนไป และความเหลื่อมล้ำด้านการพัฒนา ล้วนซับซ้อนและเชื่อมโยงถึงกัน ทำให้ไม่มีเขตเศรษฐกิจใดสามารถเติบโตอย่างมั่งคั่งได้เพียงลำพัง

ตลอดหนึ่งปีที่ผ่านมาของวาระเอเปค “China Year” 2569 จีนและเขตเศรษฐกิจสมาชิกเอเปคได้ร่วมกันจัดการประชุมและกิจกรรมไปแล้วกว่า 300 รายการ ครอบคลุมตั้งแต่ด้านการค้า การท่องเที่ยว วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ไปจนถึงพลังงาน จนนำไปสู่การสร้างฉันทามติในหลายประเด็น สำหรับการประชุมที่เซินเจิ้นในสัปดาห์นี้ คาดว่าเขตเศรษฐกิจที่เข้าร่วมจะร่วมกันต่อยอดฉันทามติดังกล่าวให้เกิดผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้นในด้านสำคัญ อาทิ การค้า การเชื่อมโยงภูมิภาค เศรษฐกิจดิจิทัล และปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อสร้างแรงส่งใหม่ให้กับการเติบโตทางเศรษฐกิจและความมั่งคั่งทั่วทั้งเอเชีย-แปซิฟิกและโลก

โดย พสิษฐ์ อุ่นเมตตาจิต/กนิษฐ์นุช สิริสุทธิ์