ธปท.เปิดข้อมูลยันผลศึกษาทบทวน พ.ร.บ.แบงก์ชาติ ไม่จำเป็นต้องแก้ หวั่นกระทบความเป็นอิสระ-เปิดช่องการเมืองแทรกแซง

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เปิดเผยผลศึกษาทบทวน พ.ร.บ.ธนาคารแห่งประเทศไทย ฉบับปัจจุบัน ยืนยันยังมีความทันสมัย สอดคล้องกับบริบทประเทศและหลักสากลของธนาคารกลางทั่วโลก จึงไม่มีความจำเป็นต้องแก้ไขเพิ่มเติม อาจกระทบความเป็นอิสระและเปิดช่องให้การเมืองเข้าแทรกแซง เดิมเตรียมนำเสนอผลสรุปต่อที่ประชุมยุทธศาสตร์ร่วมฯ วันที่ 12 พ.ย. 69 แต่ประธาน กกธ.สั่งยกเลิกประชุมก่อน

ธปท.ระบุว่า จากกรณีที่มีการกล่าวถึงแนวคิดการแก้ไขปรับปรุง พ.ร.บ. ธปท. ล่าสุดมีรายงานข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการดำเนินการศึกษาทบทวนกฎหมายดังกล่าว โดยตลอดปี 68 ธปท. ได้ประเมินผลสัมฤทธิ์ของ พ.ร.บ. ธปท. ตามรอบระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด พร้อมเปิดรับฟังความคิดเห็นจากสาธารณะอย่างรอบด้าน ซึ่งได้ข้อสรุปว่ากฎหมายฉบับปัจจุบันยังคงทันสมัย มีประสิทธิภาพ และสอดคล้องกับสถานการณ์ระบบการเงินโลก จึงยังไม่จำเป็นต้องแก้ไข

ทั้งนี้ คณะกรรมการ ธปท. (กกธ.) ที่มีนายสมชัย สัจจพงษ์ เป็นประธานในการประชุมเมื่อวันที่ 25 มิ.ย.68 ได้มีมติรับทราบผลดังกล่าวและแจ้งไปยัง รมว.คลังแล้ว ซึ่งตามรอบกฎหมาย ธปท. จะทำการประเมินผลสัมฤทธิ์ครั้งถัดไปในปี 73

อย่างไรก็ตาม ในเดือน ต.ค.68 ประธาน กกธ. ได้แสดงความประสงค์ในที่ประชุมให้มีการแก้ไขปรับปรุง พ.ร.บ. ธปท. และเสนอให้ตั้งคณะทำงานที่มีบุคคลภายนอกเข้ามาร่วมศึกษา แต่กรรมการ กกธ. รายอื่น ๆ เห็นว่าควรให้ดำเนินการศึกษากันภายในให้ได้ข้อสรุปที่ชัดเจนก่อน ธปท. จึงตั้งคณะทำงานภายในขึ้นเพื่อศึกษาทบทวน โดยได้สอบถามความเห็นจากกรรมการ กกธ. ทุกคน รวมถึงผู้แทนจากหน่วยงานเศรษฐกิจและกฎหมายสำคัญ อาทิ เลขาธิการสภาพัฒน์ฯ ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง เลขาธิการ ก.ล.ต. เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกา และกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิทั้งหมด ซึ่งไม่มีกรรมการท่านใดเสนอประเด็นที่ควรแก้ไขเพิ่มเติม มีเพียงประเด็นที่ประธาน กกธ. หยิบยกขึ้นมาเท่านั้น

ต่อมาคณะทำงานภายใน ธปท. ได้นำ 4 ประเด็นสำคัญที่ถูกหยิบยกขึ้นมาศึกษาวิเคราะห์อย่างละเอียด และมีข้อสรุปเชิงหลักการดังนี้

  • การเชื่อมโยงผลประเมินการปฏิบัติงานกับการปลดผู้ว่าการฯ (มาตรา 25 และ มาตรา 28/19 (5)) กฎหมายปัจจุบันแยกเรื่องการประเมินผลงานและการพ้นจากตำแหน่งออกจากกันอย่างชัดเจน เช่นเดียวกับธนาคารกลางในอังกฤษ นอร์เวย์ และมาเลเซีย การนำผลประเมินมาเป็นเหตุให้พ้นจากตำแหน่งก่อนครบวาระ จะทำลายความเป็นอิสระในการดำเนินนโยบาย หากเกิดความขัดแย้งเชิงนโยบายอาจเปิดช่องให้มีการเปลี่ยนตัวผู้ว่าการฯ จากแรงกดดันทางการเมืองหรือกลุ่มผลประโยชน์ ซึ่งจะกระทบต่อความน่าเชื่อถือของธนาคารกลางอย่างรุนแรง
  • การให้ กกธ. มีส่วนร่วมในการคัดเลือกผู้ว่าการฯ กฎหมายปัจจุบัน (ฉบับแก้ไขปี 2551 และ 2559) กำหนดให้มี “คณะกรรมการคัดเลือก” ที่ปลอดจากการเมืองและห้ามไม่ให้มีข้าราชการประจำรวมถึงผู้มีส่วนได้เสียร่วมเป็นกรรมการ ซึ่งถือเป็นกลไกที่เหมาะสมและช่วยรักษาความเป็นอิสระของผู้ว่าการฯ จากฝ่ายการเมืองได้อย่างแท้จริงแล้ว
  • บทบาทของผู้ว่าการฯ ในการเสนอชื่อกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิใน กกธ. พ.ร.บ. ธปท. แบ่งแยกบทบาทระหว่าง “ผู้เสนอชื่อ” และ “ผู้คัดเลือก” เพื่อการตรวจสอบถ่วงดุล โดยให้ผู้ว่าการฯ ในฐานะหัวหน้าหน่วยงานที่รู้เนื้องาน และปลัดกระทรวงการคลัง ในฐานะผู้กำกับดูแล เป็นผู้เสนอรายชื่อ จากนั้นให้กรรมการอิสระที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังแต่งตั้งเป็นผู้คัดเลือกขั้นสุดท้าย
  • การดำรงตำแหน่งรองประธาน กกธ. ของผู้ว่าการฯ การให้ผู้ว่าการฯ เป็นรองประธาน กกธ. ช่วยเชื่อมโยงการทำงานระหว่าง กกธ. และคณะกรรมการนโยบายชุดต่าง ๆ ให้ไปในทิศทางเดียวกัน ซึ่งสอดคล้องกับแนวปฏิบัติสากลที่ธนาคารกลางส่วนใหญ่ เช่น สหรัฐอเมริกา เยอรมนี ออสเตรเลีย ญี่ปุ่น รวมถึงประเทศในอาเซียนอย่างอินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ และมาเลเซีย ต่างกำหนดให้ผู้ว่าการฯ เป็นประธานคณะกรรมการธนาคารกลาง และไม่พบว่ามีประเทศใดลดบทบาทผู้ว่าการฯ เป็นเพียงเลขานุการคณะกรรมการ เอกสารประกอบงานเล่าสู่กันฟังเรื่องการแก.docx

คณะทำงานภายใน ธปท. จึงสรุปผลการศึกษาว่า พ.ร.บ. ธปท. ฉบับปัจจุบันมีความเหมาะสมและสอดคล้องกับหลักสากล สามารถรักษาสมดุลระหว่างความเป็นอิสระในการดำเนินงานและการตรวจสอบถ่วงดุลได้อย่างดี

นอกจากนี้ ธปท. ยังได้ตั้งคณะทำงานศึกษาทบทวน พ.ร.บ. ธุรกิจสถาบันการเงิน ควบคู่กันไปด้วย เนื่องจากเล็งเห็นความจำเป็นเร่งด่วนในการยกระดับการกำกับดูแลผู้ให้บริการทางการเงินที่ไม่ใช่ธนาคารพาณิชย์ (Non-bank) ให้มีความเท่าเทียมกับธนาคารพาณิชย์ เพื่อคุ้มครองประชาชนผู้ใช้บริการ หลังพบว่าธุรกิจกลุ่มนี้มีขนาดใหญ่ขึ้น ซับซ้อนขึ้น และมีบทบาทในระบบการเงินมากขึ้น

ธปท.ระบุในตอนท้ายว่า เดิมที ธปท. มีกำหนดนำเสนอข้อสรุปผลการศึกษาทั้งสองเรื่องต่อที่ประชุมยุทธศาสตร์ร่วมกันระหว่าง กกธ. และคณะกรรมการนโยบายทั้ง 3 คณะ ในวันที่ 12 พ.ย.69 แต่ปรากฏว่าประธาน กกธ. ได้สั่งยกเลิกการประชุมดังกล่าวไปก่อน