คณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) โดยคณะทำงาน Zero Corruption และ “เพื่อนไม่ทน” เปิดเผยผล การสำรวจความคิดเห็นของภาคเอกชนเกี่ยวกับ “ความโปร่งใสในการปฏิบัติราชการของภาครัฐ” โดยสำรวจตัวอย่างผู้บริหาร และตัวแทน ภาคธุรกิจ 401 ราย ทั่วประเทศ ระหว่างวันที่ 26 มี.ค. – 10 เม.ย.69 พบว่า
ปัญหาคอร์รัปชัน ยังคงเป็น “วิกฤตเชิงโครงสร้าง” ที่บั่นทอนสภาพแวดล้อมทางธุรกิจของไทยอย่างรุนแรง โดย 89.1% ของ ภาคธุรกิจระบุว่าคอร์รัปชันเป็นอุปสรรค (ปานกลางถึงมากที่สุด) ต่อการดำเนินธุรกิจ ขณะที่ 51.2% มองว่าแนวโน้มคอร์รัปชันแย่ลง เมื่อ เทียบกับ 3 ปีที่ผ่านมา และ 51% ระบุว่า ความยุ่งยากในการติดต่อราชการ “เพิ่มขึ้น” ขณะที่มีเพียง 3% ที่บอกว่า “ลดลง”
* ประเด็นสำคัญจากผลการสำรวจ
1. ประสบการณ์ตรงของภาคธุรกิจ
- 60.9% ของผู้ขออนุญาตจากหน่วยงานรัฐ พบการสื่อเป็นนัย หรือร้องขอสิ่งตอบแทนในการยื่นขออนุญาต “ครั้งล่าสุด”
- 45.9% ของบริษัท ยืนยันว่าเคยจ่ายเงิน ของขวัญ หรือผลประโยชน์แก่เจ้าหน้าที่รัฐเพื่ออำนวยความสะดวก
- 37.3% ยืนยันว่า อุตสาหกรรมของตนต้องจ่ายเงินพิเศษ เพื่อให้ได้สัญญาภาครัฐ เฉลี่ย 11-15% ของมูลค่าสัญญา
- รูปแบบสินบนที่พบบ่อยที่สุด เงินสด (46.6%) ของขวัญ/เลี้ยงรับรอง (23.1%) และการบริจาค/สปอนเซอร์ (18.7%)
- ในการประกวดราคาครั้งล่าสุด พบสัญญาณน่ากังวล 27.3% มีบุคคลอ้างว่า “ช่วยให้ชนะ” และ 27.3% ได้รับ “ใบ้” ว่า
ควรใช้ตัวกลาง/ที่ปรึกษาบางราย - สาเหตุหลักที่ภาคธุรกิจยอมจ่ายสินบน ขั้นตอนซับซ้อน (29.1%), กฎหมายเปิดช่องดุลพินิจมากเกินไป (25.0%), แก้ปัญหา
จากการทำผิดระเบียบ (18.8%) - 52.3% ของภาคธุรกิจไม่มีความเชื่อมั่นในช่องทาง Whistleblowing ของรัฐ นอกจากนี้แล้ว 43.7% ระบุว่า “ไม่กล้าร้องเรียนเลย” แม้จะพบการเรียกรับผลประโยชน์
2. จัดอันดับหน่วยงานตามความเสี่ยงสินบน
ผลสำรวจรอบนี้ เป็นครั้งแรกที่เปิดเผยข้อมูลระดับหน่วยงาน ประกอบด้วย (1) อัตราการเสนอสิ่งตอบแทนต่อจำนวนครั้งที่ติดต่อ และ (2) มูลค่าเฉลี่ยสินบนต่อครั้ง
หน่วยงานที่มีอัตราเสนอสิ่งตอบแทนสูงสุด 10 อันดับแรก
| ลำดับ | หน่วยงาน | จำนวนครั้งที่ติดต่อเฉลี่ยต่อปี | จำนวนครั้งที่มีการเสนอให้สิ่งตอบแทน | คิดเป็น (%) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ตำรวจทางหลวง/จราจร | 1.69 | 1.69 | 100.0 |
| 2 | กระบวนการยุติธรรม (ยกเว้นศาล) | 1.06 | 1.00 | 94.4 |
| 3 | องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) | 1.09 | 1.00 | 91.7 |
| 4 | กรมเจ้าท่า | 1.67 | 1.50 | 90.0 |
| 5 | กรมทางหลวง | 1.46 | 1.20 | 82.0 |
| 6 | กรมโยธาธิการและผังเมือง | 1.58 | 1.25 | 78.9 |
| 7 | ตำรวจท้องที่ | 1.60 | 1.24 | 77.7 |
| 8 | กรมทรัพย์สินทางปัญญา | 1.32 | 1.00 | 76.0 |
| 9 | กรมสรรพากร | 1.49 | 1.06 | 71.0 |
| 10 | กรมการขนส่งทางบก | 1.80 | 1.25 | 69.4 |
หน่วยงานที่มีมูลค่าสินบนเฉลี่ยสูงสุด 10 อันดับแรก
| ลำดับ | หน่วยงาน | จำนวนเงินที่เสนอให้ต่อครั้ง (บาท) |
|---|---|---|
| 1 | กรมควบคุมมลพิษ | 102,160 |
| 2 | กรมเจ้าท่า | 100,000 |
| 3 | กรมสรรพสามิต | 94,667 |
| 4 | กรมสรรพากร | 89,498 |
| 5 | กระบวนการยุติธรรม (ยกเว้นศาล) | 88,750 |
| 6 | สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)/บริการสาธารณสุข | 74,643 |
| 7 | กรมทางหลวง | 70,167 |
| 8 | กรมโยธาธิการและผังเมือง | 70,000 |
| 9 | กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช | 68,000 |
| 10 | กรมป่าไม้ | 67,500 |
* ข้อเรียกร้องเชิงนโยบายของ กกร.
มาตรการที่ภาคธุรกิจต้องการมากที่สุด คือ การนำระบบ E-Government/E-Procurement มาใช้ลดการพบปะระหว่างเจ้า หน้าที่กับเอกชน ตามด้วยการเพิ่มโทษผู้ทุจริต และการปฏิรูประเบียบให้โปร่งใส และสิ่งที่รัฐบาลต้องให้ความสำคัญเพื่อ “ถอนรากถอน โคน” ปัญหาสินบนและทุจริต คือ การปฏิรูปกฎหมายลดขั้นตอน (Regulatory Guillotine) การเปิดเผยข้อมูลภาครัฐ (Open Data/Open Contracting) เช่น TOR ผลการประมูล และงบประมาณโครงการให้ประชาชนตรวจสอบได้โดยไม่ต้องร้องขอ
ผลสำรวจครั้งนี้ สะท้อนให้เห็นว่า ปัญหาคอร์รัปชัน มิใช่เป็นเพียงประเด็นด้านธรรมาภิบาลเท่านั้น หากแต่เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่ง ผลกระทบโดยตรงต่อระบบเศรษฐกิจ ต้นทุนการดำเนินธุรกิจ ความเชื่อมั่นของนักลงทุน ตลอดจนขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ในระยะยาว ตัวเลขที่ปรากฏในวันนี้ จึงถือเป็นสัญญาณสำคัญที่ทุกภาคส่วนควรตระหนัก และร่วมกันผลักดันให้เกิดการแก้ไขอย่างจริงจังและ ต่อเนื่อง
กกร. เชื่อมั่นว่า ความโปร่งใสต้องเริ่มต้นจากการยอมรับข้อเท็จจริง และการเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการ สร้างวัฒนธรรมที่ไม่ยอมรับการทุจริต พร้อมเดินหน้าสนับสนุนการขับเคลื่อนประเทศไทยสู่การเติบโตอย่างยั่งยืน บนพื้นฐานของความสุจริต โปร่งใส และเป็นธรรม ภายใต้เจตนารมณ์ “ไม่ทน ไม่ทำ ไม่เพิกเฉย” อย่างเป็นรูปธรรมร่วมกันทั้งสังคม
* ช่องทางการแจ้งข้อมูลข่าวสาร
ปัจจุบัน หน่วยงานภาครัฐและภาคประชาสังคม ได้จัดให้มีช่องทางสำหรับประชาชนในการแจ้งเบาะแส ร้องเรียน และติดตาม ปัญหาการทุจริตคอร์รัปชันอย่างหลากหลาย และเข้าถึงได้มากขึ้น อาทิ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ผ่านระบบออนไลน์ www.nacc.go.th และสายด่วน 1205 สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาค รัฐ (ป.ป.ท.) ผ่านสายด่วน 1206 รวมถึงองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) ACT และเครือข่ายภาคประชาชน เช่น Corruption Watch แชทฟ้องโกงทันใจ และเพจปฏิบัติการหมาเฝ้าบ้าน ที่ร่วมทำหน้าที่เฝ้าระวังและติดตามการทุจริตในสังคมไทยอย่าง ต่อเนื่อง โดยข้อมูลของผู้แจ้งเบาะแส จะได้รับการคุ้มครอง และเก็บรักษาเป็นความลับ
อย่างไรก็ตาม การหยุดคอร์รัปชันอย่างยั่งยืน ไม่สามารถอาศัยหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเพียงลำพัง แต่ต้องเกิดจากการ บูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน ในการร่วมกันเป็นหูเป็นตา สร้างวัฒนธรรมไม่ทนต่อการ ทุจริต และทำให้การร้องเรียนเข้าถึงได้ง่าย สะดวก และมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยภาคเอกชนพร้อมสนับสนุนการเชื่อมโยงและ บูรณาการช่องทางต่าง ๆ เหล่านี้ เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชน ลดความซ้ำซ้อน และเพิ่มโอกาสให้ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมในการ ต่อต้านคอร์รัปชันได้อย่างเป็นรูปธรรมและทั่วถึงมากขึ้น
โดย สำนักข่าวอินโฟเควสท์ (14 พ.ค. 69)
