รัฐสภาญี่ปุ่นมีมติเห็นชอบกฎหมายห้ามดูหมิ่นธงชาติญี่ปุ่นในวันนี้ (17 ก.ค.) ซึ่งกำหนดบทลงโทษทางอาญาสำหรับการทำลายหรือดูหมิ่นธงชาติญี่ปุ่น
กฎหมายฉบับใหม่บัญญัติว่า ผู้ใดทำลาย ปลด หรือทำให้ธงชาติญี่ปุ่นเสื่อมเสีย ในลักษณะที่ก่อให้เกิดความรู้สึกไม่สบายใจหรือความรังเกียจอย่างรุนแรงแก่ผู้อื่น ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 เยน ซึ่งบทลงโทษดังกล่าวสอดคล้องกับบทบัญญัติในประมวลกฎหมายอาญาที่มีอยู่แล้วเกี่ยวกับการดูหมิ่นธงชาติของต่างประเทศ
ภายใต้กฎหมายดังกล่าว การพิจารณาว่าการกระทำใดเป็นความผิดขึ้นอยู่กับบริบทและสถานการณ์โดยรวม โดยสมาชิกพรรคเสรีประชาธิปไตย (LDP) ซึ่งเป็นพรรครัฐบาล ได้ยกตัวอย่างพฤติกรรมที่เข้าข่าย เช่น การเหยียบธงชาติ การนำธงไปคลุกโคลนบนถนนหรือในสวนสาธารณะ รวมถึงการทำให้ธงเปื้อนด้วยอุจจาระหรือปัสสาวะ
นอกจากนี้ การถ่ายทอดสดการตัดหรือเผาธงชาติญี่ปุ่นในพื้นที่ส่วนตัวผ่านช่องทางออนไลน์ก็เข้าข่ายความผิดเช่นกัน แต่ไม่ครอบคลุมถึงผู้ที่นำคลิปดังกล่าวไปเผยแพร่ต่อ
กฎหมายฉบับนี้ยังมีบทบัญญัติเพิ่มเติมให้มีการทบทวนภายในเวลาประมาณ 3 ปีหลังจากมีผลบังคับใช้ เพื่อพิจารณาว่าจำเป็นต้องออกมาตรการเพิ่มเติมหรือไม่ โดยคำนึงถึงสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป เช่น การเผยแพร่ภาพการทำลายธงชาติผ่านช่องทางออนไลน์ เป็นต้น
รัฐบาลและพรรคร่วมระบุว่า กฎหมายฉบับนี้มีความจำเป็น เนื่องจากญี่ปุ่นมีกฎหมายเอาผิดการดูหมิ่นธงชาติของต่างประเทศอยู่แล้ว แต่กลับไม่มีบทบัญญัติในลักษณะเดียวกันสำหรับธงชาติของญี่ปุ่นเอง ขณะที่พรรคฝ่ายค้านและผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายบางส่วนวิจารณ์ว่า มาตรการดังกล่าวอาจละเมิดเสรีภาพในการแสดงออก และอาจขัดต่อรัฐธรรมนูญ
กฎหมายคุ้มครองธงชาติในประเทศอื่น ๆ
จีน – ความผิดเกี่ยวกับการทำลายธงชาติมีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี
เกาหลีใต้ – การทำลายธงชาติโดยมีเจตนาดูหมิ่นรัฐ มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี ขณะที่นักการเมืองเกาหลีใต้บางส่วนเสนอให้จัดตั้ง “วันธงชาติ”
เยอรมนี – มีบทลงโทษสำหรับการดูหมิ่นธงชาติ รวมถึงการกระทำที่เป็นการล่วงละเมิดต่อเพลงชาติและสัญลักษณ์อื่น ๆ ของชาติ ผู้กระทำความผิดต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับ และโทษจำคุกอาจเพิ่มเป็น 5 ปี หากการกระทำนั้นมีเจตนาบ่อนทำลายหลักการตามรัฐธรรมนูญของประเทศ
ฝรั่งเศส – การทำลายธงชาติในที่สาธารณะ หรือการใช้ธงชาติในลักษณะที่ถูกมองว่าเป็นการดูหมิ่นหรือทำให้เสื่อมเสีย ถือว่ามีความผิดตามกฎหมาย
อิหร่าน – ไม่มีกฎหมายที่กำหนดบทลงโทษการดูหมิ่นธงชาติอย่างชัดเจน แต่มีความพยายามเพิ่มบทลงโทษให้เข้มงวดขึ้น หลังเกิดการประท้วงต่อต้านรัฐบาลเมื่อปลายปีที่แล้ว ขณะที่การทำลายธงชาติซึ่งมีคำว่า “อัลลอฮ์” อยู่บนผืนธง ถูกมองว่าเป็นการดูหมิ่นศาสนาอิสลาม
สหรัฐอเมริกา – ในอดีต ศาลฎีกาสหรัฐฯ มีคำวินิจฉัยว่า การเผาธงชาติในการประท้วง เป็นการกระทำที่ได้รับการคุ้มครองในฐานะ “เสรีภาพในการแสดงออก” อย่างไรก็ตาม ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ลงนามคำสั่งฝ่ายบริหารเมื่อเดือนส.ค.ปีที่แล้ว สั่งให้กระทรวงยุติธรรมดำเนินคดีกับการเผาธงชาติและการกระทำในลักษณะอื่นที่เป็นการดูหมิ่นธงชาติ
โดย ปรียพรรณ มีสุข/กัลยาณี ชีวะพานิช
