ประเทศไทยร่วงลง 3 อันดับ มาอยู่ที่อันดับ 80 จากทั้งหมด 143 ประเทศและเขตปกครอง ในดัชนีหลักนิติธรรม (Rule of Law Index) ประจำปี 2569 โดยองค์กรเวิลด์ จัสติส โปรเจกต์ (World Justice Project หรือ WJP) ซึ่งจัดให้ไทยตกไปอยู่ในกลุ่มครึ่งล่างของตารางโลก และมีคะแนนต่ำกว่าค่าเฉลี่ยทั้งในระดับโลกและระดับภูมิภาค
ในกลุ่มเอเชียตะวันออกและแปซิฟิกนั้น ไทยอยู่ในอันดับที่ 10 จาก 15 ระบบเศรษฐกิจ ขณะที่ในกลุ่มประเทศที่มีรายได้ปานกลางระดับสูง ไทยอยู่ในอันดับที่ 24 จาก 44 ประเทศ โดยภาพรวมผลการประเมินปรับตัวลงเล็กน้อยจากปีที่แล้ว อย่างไรก็ดี หากมองย้อนกลับไปในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา ผลงานโดยรวมของไทยถือว่าค่อนข้างทรงตัว แต่ยังคงต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของโลกและภูมิภาคมาโดยตลอด
เปิดโครงสร้างไทย: เด่นเรื่องความสงบเรียบร้อย แต่ตกเกณฑ์การบังคับใช้กฎหมาย
เวิลด์ จัสติส โปรเจกต์ เปิดเผยว่า ปัจจัยด้านระเบียบและความมั่นคง (Order and Security) ถือเป็นจุดแข็งที่สุดของไทย โดยติดอันดับ 65 ของโลก และมีการพัฒนาขึ้นในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา นอกจากนี้ ยังมีอีก 2 ปัจจัยที่มีการพัฒนาขึ้นในช่วงเวลาเดียวกัน คือ ด้านกระบวนการยุติธรรมทางแพ่ง (Civil Justice) และด้านสิทธิขั้นพื้นฐาน (Fundamental Rights) แต่ในภาพรวมก็ยังคงอยู่ในกลุ่มครึ่งล่างของตารางโลก
ขณะที่จุดอ่อนมีความเด่นชัดมากกว่า โดยด้านการบังคับใช้กฎหมาย (Regulatory Enforcement) อยู่อันดับ 103 ของโลก เช่นเดียวกับด้านการปราศจากการคอร์รัปชัน (Absence of Corruption) ที่ทรุดลงเช่นกัน โดยรายงานระบุว่าเป็นปัจจัยที่ลดลงรุนแรงที่สุดในบรรดา 8 ปัจจัย ส่งผลให้ไทยรั้งอันดับ 78 ของโลกในด้านนี้ ส่วนด้านกระบวนการยุติธรรมทางอาญา (Criminal Justice) อยู่อันดับ 78 ของโลก ซึ่งปรับตัวลดลงเช่นกัน
สำหรับความรับผิดชอบของรัฐบาล ปัจจัยด้านการจำกัดอำนาจของรัฐบาล (Constraints on Government Powers) อยู่อันดับ 96 ของโลก แม้จะค่อย ๆ ขยับขึ้นเล็กน้อยในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา ส่วนด้านรัฐบาลที่โปร่งใส (Open Government) อยู่อันดับ 73 ของโลก ซึ่งปรับตัวลดลง
เทียบชั้นอาเซียน: คะแนนทิ้งห่างอย่างเห็นได้ชัด
สิงคโปร์ยังคงเป็นผู้นำในภูมิภาค โดยอยู่อันดับ 14 ของโลก และขยับขึ้นมา 2 อันดับในปีนี้ ขึ้นแท่นระบบเศรษฐกิจเดียวในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ติด 20 อันดับแรกของโลก ส่วนมาเลเซียมีการพัฒนาโดดเด่นที่สุดในภูมิภาค โดยไต่ขึ้นมา 3 อันดับ สู่อันดับ 53
สำหรับอินโดนีเซียร่วงลงถึง 6 อันดับ มาอยู่ที่อันดับ 75 ซึ่งลดลงมากที่สุดเป็นอันดับสองของตารางรวม แต่ยังคงเหนือกว่าไทยอยู่ 5 อันดับ
เวียดนามขยับขึ้น 1 อันดับ มาอยู่ที่อันดับ 82 ตามหลังไทยเพียง 2 อันดับ ขณะที่ฟิลิปปินส์ทรงตัวอยู่ที่อันดับ 97 ส่วนเมียนมา (อันดับ 137) และกัมพูชา (อันดับ 140) มีคะแนนลดลง แม้จะขยับขึ้นมาประเทศละ 1 อันดับก็ตาม โดยทั้งสองประเทศอยู่ในกลุ่มรั้งท้ายของโลก
ภาพรวมเอเชียและแนวโน้มในระดับโลก
ญี่ปุ่น (อันดับ 15) และเกาหลีใต้ (อันดับ 20) เป็นผู้นำในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงเหนือ ทางด้านฮ่องกงอยู่อันดับ 24 ขณะที่อินเดีย (อันดับ 88) และจีน (อันดับ 92) มีอันดับต่ำกว่าไทย สำหรับในเอเชียใต้ เนปาล (อันดับ 71) และศรีลังกา (อันดับ 74) มีอันดับนำหน้าไทย ส่วนบังกลาเทศ (อันดับ 123) และปากีสถาน (อันดับ 131) ตามหลังไทย
เวิลด์ จัสติส โปรเจกต์ พบว่า หลักนิติธรรมมีความอ่อนแอลงใน 62% ของประเทศทั้งหมดในปีนี้ นับเป็นปีที่ 9 ติดต่อกันที่มีจำนวนประเทศที่มีผลงานแย่ลงมากกว่าประเทศที่มีการพัฒนาขึ้น ทั้งนี้ เดนมาร์กครองอันดับ 1 ของตาราง ตามมาด้วยนอร์เวย์ (2) และฟินแลนด์ (3) ขณะที่เวเนซุเอลารั้งท้ายสุด (143)
โดย กนิษฐ์นุช สิริสุทธิ์/กัลยาณี ชีวะพานิช
