มองมุมต่าง: เปิดทาง เซียนหุ้น-อินฟลูฯ นักเทคนิคเข้าสู่ระบบ ก.ล.ต. สร้างความเป็นธรรมนักวิเคราะห์อาชีพ

การที่สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) เปิดรับฟังความคิดเห็นเรื่องการปรับปรุงคุณสมบัติของ “นักวิเคราะห์การลงทุนปัจจัยทางเทคนิค” ไม่ได้มีความสำคัญเพียงการเพิ่มทางเลือกในการสอบเท่านั้น แต่ยังชวนให้มองไปถึงมาตรฐานของผู้ที่ให้คำแนะนำการลงทุนในยุคที่ใครก็สามารถเปิดไลฟ์ พูดเรื่องหุ้น และมีผู้ติดตามได้จำนวนมาก นอกเหนือ การเป็น นักวิเคราะห์

ในด้านหนึ่ง นักวิเคราะห์การลงทุนที่ประกอบวิชาชีพอยู่ในระบบต้องมีคุณสมบัติ ผ่านเกณฑ์ที่กำหนด และได้รับความเห็นชอบจาก ก.ล.ต. รวมถึงต้องปฏิบัติตามมาตรฐานและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะเรื่องความเป็นอิสระและการป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อน

อีกด้านหนึ่ง บนโลกออนไลน์มีผู้วิเคราะห์กราฟและพูดถึงหุ้นรายตัวจำนวนมาก ตั้งแต่การสอนความรู้ทั่วไป ไปจนถึงการบอกจุดซื้อ จุดขาย หรือชักชวนให้ผู้ติดตามลงทุนตาม ซึ่งแต่ละกิจกรรมมีลักษณะและข้อกฎหมายที่อาจแตกต่างกัน ทำให้เกิดข้อเปรียบเทียบว่า หากบุคคลสองกลุ่มทำหน้าที่ให้คำแนะนำการลงทุนที่เข้าข่ายเดียวกัน เหตุใดภาระและมาตรฐานในการปฏิบัติงานจึงควรแตกต่างกัน?

การเปิดช่องทางให้ผู้มีความรู้ด้านเทคนิคสามารถสอบและขอความเห็นชอบเข้าสู่ระบบได้สะดวกขึ้น จึงอาจเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี ทั้งต่อผู้ที่ต้องการประกอบวิชาชีพอย่างถูกต้อง ต่อนักวิเคราะห์ที่อยู่ภายใต้การกำกับอยู่แล้ว และต่อผู้ลงทุนที่ต้องการตรวจสอบสถานะของผู้ให้บริการ

ส่วนกิจกรรมใดเข้าข่ายการประกอบธุรกิจหรือการให้บริการที่ต้องได้รับอนุญาตหรือความเห็นชอบ ต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงและกฎหมายที่เกี่ยวข้องเป็นรายกรณี

ประเด็นสำคัญที่ทำให้นักวิเคราะห์อาชีพต้องอยู่ภายใต้กติกา คือความเสี่ยงจากผลประโยชน์ทับซ้อน เพราะคำแนะนำอาจมีผลต่อการตัดสินใจของผู้ลงทุนจำนวนมาก หากผู้ให้คำแนะนำซื้อหุ้นไว้ก่อนแล้วใช้พื้นที่สาธารณะชักชวนให้ผู้อื่นซื้อตาม ก่อนขายหุ้นของตัวเองออกมา ย่อมเกิดคำถามถึงความเป็นธรรมและเจตนาของคำแนะนำนั้น จึงมีหลักเกณฑ์และมาตรการควบคุมการซื้อขายส่วนตัวของผู้เกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์

ตัวอย่างเช่น ประกาศของ ก.ล.ต. ที่เคยกำหนดห้ามนักวิเคราะห์ซื้อขายหลักทรัพย์ที่ตนอยู่ระหว่างจัดทำรายงานหรือบทความวิเคราะห์เพื่อเผยแพร่แก่ลูกค้า

ลองนึกภาพว่า นักวิเคราะห์รายหนึ่งกำลังเตรียมเผยแพร่บทวิเคราะห์หุ้นบริษัทแห่งหนึ่ง เขาถูกจำกัดการซื้อขายหุ้นดังกล่าวในช่วงที่เกี่ยวข้องเพื่อป้องกันการใช้ข้อมูลหรือจังหวะเผยแพร่บทวิเคราะห์เอื้อประโยชน์แก่ตนเอง ขณะที่ผู้ลงทุนก็สามารถตรวจสอบได้ว่าใครเป็นผู้จัดทำบทวิเคราะห์และอยู่ภายใต้การกำกับดูแลใด

ในทางกลับกัน หากผู้มีอิทธิพลบนโลกออนไลน์พูดถึงหุ้นตัวเดียวกันโดยไม่เปิดเผยว่าตนถือหุ้นอยู่หรือมีผลประโยชน์เกี่ยวข้องหรือไม่ ผู้ติดตามอาจไม่มีข้อมูลเพียงพอที่จะประเมินความเป็นกลางของคำแนะนำนั้น

ทั้งนี้ การถือหุ้นแล้วพูดถึงหุ้น ไม่ได้แปลว่ากระทำผิดโดยอัตโนมัติ แต่หากมีการให้ข้อมูลอันเป็นเท็จ หลอกลวง หรือกระทำการที่เข้าข่ายสร้างราคาหลักทรัพย์ ก็ต้องพิจารณาตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

ที่ผ่านมา การขอความเห็นชอบเป็นนักวิเคราะห์การลงทุนปัจจัยทางเทคนิคกำหนดหลักสูตรความรู้ต่างประเทศที่ ก.ล.ต. ยอมรับ ได้แก่ Chartered Market Technician หรือ CMT ระดับ 1 ขึ้นไป และ Certified Financial Technician หรือ CFTe ระดับ 1 ขึ้นไป

ในการประชุมเดือนตุลาคม 2569 คณะกรรมการกำกับตลาดทุนเห็นชอบหลักการเพิ่มทางเลือกหลักสูตรทดสอบภายในประเทศที่ ก.ล.ต. ยอมรับ เพื่อเพิ่มโอกาสให้บุคลากรพัฒนาความรู้และเข้าสู่วิชาชีพ รวมถึงสนับสนุนการพัฒนาหลักสูตรที่เป็นประโยชน์ต่อตลาดทุนไทยในอนาคต

หากดำเนินการได้อย่างเหมาะสม ผู้ที่มีความรู้และต้องการประกอบวิชาชีพนักวิเคราะห์เทคนิคก็จะมีทางเลือกในการพัฒนาคุณสมบัติมากขึ้น แต่ยังต้องติดตามรายละเอียดของหลักสูตรและเงื่อนไขอื่น โดยการสอบผ่านเพียงอย่างเดียวไม่ได้หมายความว่าจะได้รับความเห็นชอบโดยอัตโนมัติ

พร้อมกันนี้ ก.ล.ต. ยังเปิดรับฟังความคิดเห็นเกี่ยวกับการปรับปรุงหลักเกณฑ์ คณะกรรมการวินัยบุคลากรในธุรกิจตลาดทุน โดยเสนอให้ยกเลิกข้อกำหนดเรื่องคณะกรรมการวินัยฯ ในประกาศที่ ทลธ. 8/2557 และกำหนดกลไกคณะผู้ให้ความเห็นในระดับสำนักงาน ก.ล.ต. เพื่อให้สอดคล้องกับแนวทางของคณะผู้ทรงคุณวุฒิอื่นที่ให้ความเห็นประกอบการพิจารณา

การปรับปรุงดังกล่าวคำนึงถึงความน่าเชื่อถือ ความโปร่งใส และประสิทธิภาพ

ทั้งนี้ ข้อเสนอที่เปิดรับฟังความคิดเห็นยัง ไม่ได้ระบุว่าเป็นมาตรการใหม่เพื่อบังคับให้อินฟลูเอนเซอร์หรือผู้สอนเทคนิคทุกรายต้องขึ้นทะเบียน แต่การเพิ่มทางเลือกเข้าสู่วิชาชีพก็เป็นโอกาสสำคัญที่จะหารือกันต่อว่า ผู้ทำหน้าที่ให้คำแนะนำในลักษณะเดียวกันควรอยู่ภายใต้มาตรฐานที่ชัดเจนและเป็นธรรมอย่างไร

ผู้เกี่ยวข้องและผู้สนใจสามารถแสดงความคิดเห็นได้ถึงวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 ผ่าน เว็บไซต์ ก.ล.ต.⁠ และ ระบบกลางทางกฎหมาย⁠ หรือส่งอีเมลไปที่ [email protected], [email protected] และ [email protected]

การยกระดับมาตรฐานนักวิเคราะห์เทคนิคจึงไม่ควรมองเพียงว่าใครมีความสามารถในการอ่านกราฟ แต่ต้องมองด้วยว่า ใครกำลังทำหน้าที่อะไร มีความรับผิดชอบต่อผู้ลงทุนอย่างไร และมีผลประโยชน์ทับซ้อนที่ควรเปิดเผยหรือไม่ หากกติกาชัดเจนและนำไปใช้อย่างเป็นธรรม ก็จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้ทั้งผู้ประกอบวิชาชีพและผู้ลงทุนในระยะยาว

โดย ธิติ ภัทรยลรดี