นับตั้งแต่ช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ชื่อของ “เจนเซน หวง” ประธานเจ้าหน้าที่บริหารแห่งอินวิเดีย (Nvidia) ได้ยึดครองพื้นที่สื่อทั่วโลกแทบทุกสำนัก อย่างไรก็ตาม กระแสข่าวล่าสุดของเขาไม่ใช่การปรากฏตัวในเสื้อแจ็กเกตหนังสีดำเพื่อเปิดตัวนวัตกรรมชิปเปลี่ยนโลกเหมือนเช่นเคย แต่กลับเป็นข่าวฉาวสะเทือนซิลิคอนวัลเลย์ หลังเจ้าตัวยอมรับว่านอกใจภรรยาไปมีความสัมพันธ์ลึกซึ้งกับนักธุรกิจหญิงชาวจีนที่หน่วยข่าวกรองสหรัฐฯ ฟันธงว่าเป็น “สายลับรัฐบาลปักกิ่ง” จนฉุดมูลค่าตลาดของบริษัทวูบหายไปถึง 4.3 แสนล้านดอลลาร์ภายในเวลาเพียง 2 วัน พ่วงด้วยการถูกสำนักงานสอบสวนกลางสหรัฐฯ (FBI) สั่งสอบ และถูกผู้ถือหุ้นรุมฟ้องร้อง
หลายคนอาจไม่อยากเชื่อว่า ชายวัย 63 ปี ผู้ได้รับการเชิดชูให้เป็น “เจ้าพ่อแห่งวงการ AI” และนำพาอินวิเดียผงาดขึ้นเป็นบริษัทผลิตชิปที่มีมูลค่าสูงที่สุดในโลก จะมาสะดุดขาตัวเองด้วยเรื่องชู้สาวเช่นนี้
วันนี้ In Focus จึงขอพาไปดูดราม่าที่ยิ่งกว่าภาพยนตร์สายลับ เมื่อปมชู้สาวของผู้บริหารระดับสูงได้กลายเป็นกับดักล่อลวงที่สั่นคลอนเก้าอี้ซีอีโอผู้ทรงอิทธิพลที่สุดคนหนึ่งของโลก และลุกลามกลายเป็นวิกฤตความมั่นคงแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา
เปิดปูมหลัง “อลิซ หวง” สตรีปริศนาผู้วางกับดักลวงอาณาจักรชิป
อลิซ หวง หรือชื่อจีนว่า หวง เล่อ เป็นนักธุรกิจหญิงสัญชาติจีนวัยราว 42 ปี ที่ไม่มีความเกี่ยวข้องทางเครือญาติกับเจนเซน หวง แม้ทั้งคู่จะมีนามสกุลหรือแซ่เดียวกัน
สื่อการเงินจีนอย่างไฉซิน และฐานข้อมูลซือมู่หวั่ง รายงานว่า เธอเริ่มต้นเส้นทางอาชีพจากการเป็นนักข่าวโทรทัศน์ ก่อนจะผันตัวเข้าสู่โลกการเงินระดับไฮเอนด์ ทั้งการทำงานในแผนกไพรเวตแบงกิ้งของธนาคารเอชเอสบีซี (HSBC) ในฮ่องกง บริษัทหลักทรัพย์ซิติค (CITIC Securities) ไปจนถึงการนั่งเก้าอี้ผู้บริหารระดับสูงและหุ้นส่วนของบริษัท เซี่ยงไฮ้ เหอซี อินเวสต์เมนต์ แมเนจเมนต์ ในย่านการเงินลู่เจียจุ่ย นครเซี่ยงไฮ้
จุดเปลี่ยนที่พาเธอก้าวเข้าสู่สมรภูมิชิป AI ระดับโลกเกิดขึ้นในเดือนมี.ค. 2566 เมื่อศูนย์เพื่อการศึกษาด้านการป้องกันขั้นสูง (C4ADS) พบว่า อลิซ หวง ได้ก้าวขึ้นเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ที่มีอำนาจควบคุมบริษัท เมกะสปีด อินเตอร์เนชันแนล (Megaspeed International) ผู้ให้บริการคลาวด์คอมพิวติงในสิงคโปร์ที่ได้รับการรับรองให้เป็นพันธมิตรด้านคลาวด์ของอินวิเดีย และยังมีความเชื่อมโยงกับ เซ็นจูรี ลี่ทง (Century Litong) บริษัทสัญชาติจีนที่ได้รับสถานะพันธมิตรระดับพรีเฟอร์ (Preferred Cloud Partner) จากอินวิเดียในปีเดียวกัน ซึ่งเปิดทางให้เข้าถึงชิปอันล้ำค่าได้ก่อนใคร
ความสนิทสนมระหว่างเธอกับซีอีโออินวิเดียเริ่มเป็นที่ระแคะระคาย เมื่อมีภาพถ่ายบนลิงด์อิน (LinkedIn) เผยให้เห็นทั้งคู่นั่งเคียงข้างกันอย่างใกล้ชิดในงานเลี้ยงสังสรรค์ของบริษัทกิกะไบต์ (Gigabyte) ระหว่างงานแสดงเทคโนโลยี Computex 2024 ที่ไต้หวัน
หลังจากนั้น สำนักข่าว ดิ อินฟอร์เมชัน ออกมาแฉว่า อลิซ หวง ได้ร่วมมือกับสามีและน้องสาวสร้างเครือข่ายบริษัทในจีนและสิงคโปร์ อาศัยสายสัมพันธ์อันแนบแน่นกับอินวิเดียช่วยลำเลียงชิป AI ขั้นสูงที่ติดมาตรการควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ ทั้งรุ่น H100, H200 และ A100 จำนวนราว 240,000 ชิ้น คิดเป็นมูลค่าอย่างน้อย 7.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เข้าไปป้อนให้ยักษ์ใหญ่เทคโนโลยีจีนอย่าง อาลีบาบา (Alibaba), เทนเซ็นต์ (Tencent) รวมถึงห้องแล็บวิจัย AI ในจีน
ขณะที่ไฟแนนเชียล ไทมส์ รายงานว่า หน่วยงานสหรัฐฯ หลายแห่งพยายามผลักดันให้ขึ้นบัญชีดำบริษัทเมกะสปีดฐานเป็นภัยต่อความมั่นคง แต่กระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ กลับชะลอเรื่องไว้อย่างน่ากังขา จนทำให้บริษัทรอดพ้นการถูกแบนมาได้ถึงทุกวันนี้
สื่อมะกันแฉสัมพันธ์ลึกสายลับจีน จุดชนวนเดือดลามถึงทำเนียบขาว
แต่แล้วความลับก็ไม่มีในโลก เมื่อหนังสือพิมพ์เดอะ นิวยอร์ก ไทมส์ ได้เปิดโปงรายงานข่าวกรองของสหรัฐฯ ตั้งแต่ช่วงปลายเดือนต.ค. ต่อเนื่องมาถึงต้นเดือนพ.ย. โดยสรุปว่า แท้จริงแล้ว อลิซ หวง คือสายลับของกระทรวงความมั่นคงแห่งรัฐของจีน ที่ได้รับมอบหมายให้เข้ามาตีสนิทเพื่อรวบรวมข้อมูลจากเจนเซน หวง และใช้อิทธิพลผลักดันให้อินวิเดียขายชิปรุ่นทันสมัยที่สุดให้แก่จีน
ศาสตราจารย์แอน ลิปตัน ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายจากมหาวิทยาลัยโคโลราโด ชี้ว่า เรื่องฉาวชู้สาวของผู้บริหารอาจมีให้เห็นทั่วไป แต่การใช้กลยุทธ์จารกรรมแบบ “กับดักเสน่หา” (Honey-pot) เช่นเดียวกับคดีอื้อฉาวโพรฟูโม (Profumo Affair) ในยุคทศวรรษ 1960 นั้น ไม่เคยปรากฏมาก่อนในแวดวงผู้นำองค์กรธุรกิจ
หลังข่าวสะเทือนวงการไฮเทคเริ่มแพร่สะพัด ในที่สุดเมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา (8 พ.ย.) เจนเซน หวง จำต้องส่งอีเมลถึงพนักงานยอมรับสารภาพว่า “ผมไม่ซื่อสัตย์ต่อภรรยา สิ่งที่ผมทำสร้างความเจ็บปวดให้เธอและลูก ๆ ไม่มีข้อแก้ตัวใด ๆ สำหรับสิ่งที่ผมทำลงไป ผมเสียใจเป็นอย่างยิ่ง” ก่อนจะเข้ากล่าวขอโทษผู้บริหารระดับสูงในการประชุมแบบปิดเมื่อวันจันทร์ (9 พ.ย.)
ทว่าคำขอโทษไม่อาจหยุดยั้งมรสุมชีวิตได้ เพราะเพียง 5 นาทีหลังตลาดหุ้นปิดทำการในวันจันทร์ กลุ่มผู้ถือหุ้นได้ยื่นฟ้องอินวิเดียและหวงต่อศาลรัฐบาลกลางในเมืองซานโฮเซ ข้อหาฉ้อโกงและปกปิดความเสี่ยงด้านความมั่นคง ขณะที่ราคาหุ้นอินวิเดียดิ่งลงอย่างหนักต่อเนื่องกัน 2 วันทำการ (9-10 พ.ย.) ส่งผลให้มาร์เก็ตแคปมลายหายไปถึง 4.3 แสนล้านดอลลาร์
เรื่องนี้ยังลุกลามกลายเป็นประเด็นทางการเมืองในกรุงวอชิงตัน เมื่อประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ออกโรงปกป้องหวงซึ่งเป็นพันธมิตรคนสนิทในซิลิคอนวัลเลย์ว่าเป็น “คนมีเกียรติ” และเชื่อคำพูดของหวงที่ยืนยันว่า “ไม่รู้เรื่องเลยแม้แต่น้อย” ว่าหญิงคนสนิทเป็นสายลับ สวนทางกับรายงานของนิวยอร์กไทมส์และแอ็กซิออสที่แฉว่า มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ เคยบรรยายสรุปข้อมูลข่าวกรองเรื่องนี้ให้ทรัมป์ฟังบนเครื่องบินแอร์ฟอร์ซวันระหว่างทริปเยือนจีนเมื่อเดือนพ.ค. (ซึ่งหวงร่วมคณะไปด้วย) และทรัมป์รับรู้เรื่องนี้มาตั้งแต่ราว 1 ปีก่อนแล้ว เช่นเดียวกับ โฮเวิร์ด ลุตนิก รัฐมนตรีพาณิชย์ ที่ได้รับบันทึกข้อความลับสุดยอดเตือนแล้วเช่นกัน แต่รัฐบาลกลับเพิกเฉยเพื่อไม่ให้กระทบยอดขายชิปและตลาดหุ้น
ข้อมูลดังกล่าวจุดชนวนความเดือดดาลในสภาคองเกรสจากทั้งสองพรรคทันที โดย ชัค ชูเมอร์ ผู้นำพรรคเดโมแครตในวุฒิสภา ออกมาวิจารณ์ทรัมป์อย่างดุเดือดว่า “หน้าที่ของเขาคือต้องปกป้องอเมริกา ไม่ใช่จีน หรือเพื่อนตัวเอง” พร้อมจับมือสมาชิกรัฐสภาเร่งผลักดันกฎหมายคุมเข้มการส่งออกชิป AI ไปจีนถึง 3 ฉบับรวด (AI Overwatch Act, Chip Security Act และ MATCH Act) ซึ่งที่ผ่านมาอินวิเดียพยายามค้านหัวชนฝามาโดยตลอด
นอกจากนี้ คณะกรรมาธิการสภาผู้แทนราษฎรยังได้ส่งหนังสือเรียกตัวหวงเข้าชี้แจงแบบปิดในวันที่ 18 พ.ย. นี้ ขณะที่ฝั่งรัฐบาลจีนและสื่อกระบอกเสียงอย่างโกลบอล ไทมส์ ออกมาตอบโต้ว่า สื่อสหรัฐฯ “คลั่ง” กุข่าวป้ายสีจีนจากภาพถ่ายไม่กี่ภาพ เพื่อวางยาความสัมพันธ์ก่อนที่ทรัมป์และประธานาธิบดีสี จิ้นผิง จะพบกันในการประชุมเอเปค (APEC) ที่เมืองเซินเจิ้นในสัปดาห์หน้า
เก้าอี้ซีอีโอสั่นคลอน บททดสอบสุดหินของบอร์ดอินวิเดีย
ท่ามกลางการสอบสวนของ FBI ที่กำลังดำเนินไปอย่างเข้มข้น คณะกรรมการบริหารของอินวิเดียได้สั่งเปิดการสอบสวนภายในและว่าจ้าง จุน คิม อดีตรักษาการอัยการสหรัฐฯ จากสำนักงานกฎหมาย วอชเทลล์ ลิปตัน (Wachtell Lipton) เข้ามาเป็นหัวหน้าทีมตรวจสอบ พร้อมยืนยันเบื้องต้นว่ายังไม่มีเหตุผลให้เชื่อว่าความลับของบริษัทหรือความมั่นคงของชาติรั่วไหล
อย่างไรก็ตาม สายตาทุกคู่ต่างพุ่งเป้าไปที่ความเป็นอิสระของบอร์ดอินวิเดีย เนื่องจากบริษัทมีโครงสร้างที่ไม่เหมือนใคร คือไม่มีตำแหน่ง “ประธานกรรมการบริษัท” และในบรรดากรรมการ 11 คน มีกรรมการอิสระถึง 4 คนที่นั่งเก้าอี้เคียงบ่าเคียงไหล่กับหวงมาตั้งแต่ทศวรรษ 1990 เปรียบเสมือน “ก๊วนคนกันเอง” อีกทั้งหวงยังมีผู้บริหารระดับสูงหลายสิบคนรายงานตรงต่อเขาแต่เพียงผู้เดียวโดยไร้ทายาทสืบทอดตำแหน่งที่ชัดเจน แม้ตามข้อบังคับบริษัท หวงจะมีสถานะเป็นพนักงานที่บอร์ดสามารถลงมติเสียงข้างมากปลดออกได้ทันทีโดยไม่ต้องแจ้งเหตุผล (at-will) ก็ตาม
มาร์ก โกลด์สไตน์ จากบริษัทที่ปรึกษาผู้ถือหุ้น ISS มองว่า บารมีของหวงไม่ต่างจาก สตีฟ จ็อบส์ ผู้ล่วงลับ ที่คนในวอลล์สตรีทมักยอมเกรงใจ แต่ความเกรงใจนี้กำลังถูกท้าทายเมื่อวิจารณญาณของซีอีโอตกเป็นจำเลยเสียเอง
ขณะที่ กิล ซอฟเฟอร์ อดีตเจ้าหน้าที่กระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ ชี้ว่า ต้องดูว่าหวงได้แจ้งเรื่องความสัมพันธ์ส่วนตัวให้ฝ่ายกฎหมายของบริษัททราบล่วงหน้าตามระเบียบผลประโยชน์ทับซ้อนหรือไม่ เพราะหากพบว่ามีการปกปิดและประพฤติมิชอบ “การปลดออกจากตำแหน่งก็อาจเป็นมาตรการที่เหมาะสม”
กระนั้น การปลด “ศูนย์รวมจิตใจ” ของบริษัทอาจไม่ใช่ทางเลือกที่ตลาดทุนปรารถนา โดย อีลอน มัสก์ ซีอีโอเทสลา แสดงความเห็นว่า แม้หวงจะทำเรื่องโง่เขลาอย่างเหลือเชื่อ แต่เขาคือคนที่ “ไม่มีใครแทนที่ได้” สำหรับการนำทัพ AI ของสหรัฐฯ สอดคล้องกับ คริส เวสตัน นักวิเคราะห์จากเปปเปอร์สโตน (Pepperstone) ที่ประเมินว่า หากตลาดเชื่อจริง ๆ ว่าหวงจะต้องกระเด็นตกเก้าอี้ หุ้นอินวิเดียคงไม่แค่ปรับตัวลงแค่นี้ แต่จะกลายเป็นการ “เทขายนองเลือด” อย่างแน่นอน
บทเรียนราคาแพงของยักษ์ใหญ่ไฮเทคและนักลงทุน
กรณีอื้อฉาวของเจนเซน หวง ถือเป็นกรณีศึกษาครั้งประวัติศาสตร์ที่สะท้อนจุดเปราะบางของการกระจุกตัวทางอำนาจในบริษัทเทคโนโลยีระดับเมกะแคปที่ผูกชะตากรรมขององค์กรมูลค่าหลายล้านล้านดอลลาร์ไว้กับอัจฉริยภาพของผู้ก่อตั้งเพียงคนเดียว จนละเลยการวางแผนสืบทอดตำแหน่งและกลไกถ่วงดุลอำนาจของบอร์ดบริหาร ท่ามกลางความกังวลเดิมของนักลงทุนที่เริ่มตั้งคำถามอยู่แล้วว่า เม็ดเงินมหาศาลที่ทุ่มลงไปกับเทคโนโลยี AI จะสร้างผลตอบแทนที่คุ้มค่าได้จริงหรือไม่
เจฟฟรีย์ ซอนเนนเฟลด์ ศาสตราจารย์ด้านการจัดการจากมหาวิทยาลัยเยล ชี้ให้เห็นอีกหนึ่งบทเรียนจากสายสัมพันธ์ทางการเมือง หลังรัฐบาลทรัมป์เคยทำข้อตกลงอนุญาตให้อินวิเดียกลับไปขายชิปบางส่วนในจีนได้แลกกับการแบ่งส่วนแบ่งยอดขายให้รัฐบาลสหรัฐฯ โดยเตือนว่า “นี่คือเหตุผลที่คุณไม่ควรสร้างข้อตกลงในลักษณะทุนนิยมโดยรัฐ และไม่ควรดึงรัฐบาลสหรัฐฯ เข้ามายุ่งเกี่ยวกับบริษัทเอกชนมากขนาดนี้” เพราะยิ่งทำให้บริษัทเอกชนตกเป็นเป้าของการจารกรรมและข้อครหาด้านความมั่นคงได้ง่ายขึ้น
ด้าน จอร์จ เฉิน หุ้นส่วนจาก ดิ เอเชีย กรุ๊ป (The Asia Group) กล่าวในอีกแง่มุมหนึ่งว่า หากเจนเซน หวง ตกเป็นเป้าหมายและถูกหลอกใช้โดยไม่รู้ตัวตนที่แท้จริงของอีกฝ่าย เขาก็อาจนับเป็น “ผู้เสียหาย” คนหนึ่งในสมรภูมิชิป AI ระหว่างสหรัฐฯ กับจีน
ไม่ว่าบทสรุปของการสืบสวนจาก FBI และบอร์ดอินวิเดียจะลงเอยอย่างไร เหตุการณ์อื้อฉาวนี้ได้กลายเป็นรอยด่างพร้อยในชีวิตของเจ้าพ่อ AI ผู้ยิ่งใหญ่ และเป็นบทเรียนราคาแพงแสนล้านดอลลาร์ที่ย้ำเตือนนักลงทุนทั่ววอลล์สตรีทให้ตระหนักไว้เสมอว่า ต่อให้เทคโนโลยีของบริษัทจะล้ำหน้าไร้เทียมทานเพียงใด แต่หากขาดซึ่งความรัดกุมด้านธรรมาภิบาล อาณาจักรแสนล้านที่สร้างสมมานานนับทศวรรษ ก็อาจสั่นคลอนได้ด้วยความบกพร่องทางวิจารณญาณของผู้นำเพียงคนเดียว
โดย พสิษฐ์ อุ่นเมตตาจิต/ปนัยดา ปัทมโกวิท
