สถานการณ์ความมั่นคงในตะวันออกกลางยังคงตึงเครียด หลังอิหร่านเปิดเผยในวันนี้ (14 พ.ย.) ว่า เรือบรรทุกน้ำมันอย่างน้อย 4 ลำ รวมถึงเรือบรรทุกน้ำมันขนาดใหญ่พิเศษ ชนทุ่นระเบิดทางทะเลและเกิดเพลิงไหม้ใกล้ช่องแคบฮอร์มุซ ขณะที่องค์การสหประชาชาติ (UN) เตือนว่า การโจมตีเรือพาณิชย์กำลังเป็นภัยคุกคามต่อการค้าโลกและอุปทานพลังงาน
กองทัพเรืออิหร่านและกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ระบุว่า เรือที่ประสบเหตุแล่นเข้าสู่น่านน้ำหวงห้ามโดยไม่ได้รับอนุญาต อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีการตรวจสอบยืนยันอย่างเป็นอิสระเกี่ยวกับชื่อเรือและขอบเขตความเสียหายที่เกิดขึ้น
เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นต่อเนื่องจากรายงานเมื่อวันศุกร์ที่ระบุว่า เรือบรรทุกน้ำมันหลายลำเกิดเพลิงไหม้หลังชนทุ่นระเบิด สะท้อนถึงความเสี่ยงที่ยังคงมีอยู่ในช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นหนึ่งในเส้นทางขนส่งพลังงานที่สำคัญที่สุดของโลก
องค์การปฏิบัติการการค้าทางทะเลของสหราชอาณาจักร (UKMTO) ระบุว่า ปริมาณการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซยังต่ำกว่าระดับก่อนเกิดสงครามประมาณ 65% แม้การส่งออกพลังงานจากภูมิภาคจะเริ่มมีสัญญาณฟื้นตัวแล้วก็ตาม
ด้าน UN รายงานว่า นับตั้งแต่เดือนก.พ. เป็นต้นมา เกิดเหตุการณ์ทางทะเลที่ได้รับการยืนยันแล้ว 134 ครั้ง ทั้งในช่องแคบฮอร์มุซและพื้นที่ตะวันออกกลางโดยรอบ ส่งผลให้มีลูกเรือเสียชีวิต 25 ราย
คาเลด เคียรี ผู้ช่วยเลขาธิการ UN เตือนว่า เดือนต.ค. ที่ผ่านมา มีเหตุการณ์เกี่ยวกับเรือขนส่งสินค้าเชิงพาณิชย์มากที่สุดเมื่อเทียบกับเดือนอื่น ๆ นับตั้งแต่ความขัดแย้งเริ่มต้นขึ้น โดยการหยุดชะงักของการเดินเรือส่งผลให้ต้นทุนการขนส่ง ประกันภัย และพลังงานปรับตัวสูงขึ้น
ขณะเดียวกัน ความตึงเครียดบริเวณบาห์เรนเพิ่มขึ้น หลัง IRGC ของอิหร่านอ้างว่าเป็นผู้โจมตีสถานีเรดาร์เตือนภัยล่วงหน้าของสหรัฐฯ อย่างไรก็ตาม กองบัญชาการกลางสหรัฐฯ (CENTCOM) ปฏิเสธคำกล่าวอ้างดังกล่าว พร้อมระบุว่ากองกำลังสหรัฐฯ สามารถสกัดโดรนของอิหร่านได้ 2 ลำ โดยไม่มีผู้ได้รับบาดเจ็บหรือทรัพย์สินเสียหาย
ด้านประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ส่งสัญญาณว่า สหรัฐฯ ไม่จำเป็นต้องบรรลุข้อตกลงกับอิหร่าน ซึ่งเพิ่มความไม่แน่นอนต่อความพยายามทางการทูตเพื่อยุติความขัดแย้ง ขณะที่อิหร่านเตือนว่าจะตอบโต้ทันทีหากสหรัฐฯ และอิสราเอลกลับมาโจมตีอีกครั้ง พร้อมกล่าวหาประเทศในอ่าวอาหรับว่าเอื้ออำนวยให้มีการปฏิบัติการทางทหารต่อดินแดนของอิหร่าน
นอกจากนี้ ความร่วมมือด้านความมั่นคงในภูมิภาคยังมีความเคลื่อนไหว โดยกาตาร์และตุรกีลงนามในข้อตกลงป้องกันประเทศร่วมกัน ซึ่งทั้งสองฝ่ายให้คำมั่นว่าจะประสานการดำเนินการเพื่อตอบโต้การโจมตีจากภายนอก
ส่วนในเยเมน กองกำลังฮูตีอ้างว่าได้ยิงขีปนาวุธโจมตีสนามบินกรุงริยาดและโครงสร้างพื้นฐานของท่อส่งน้ำมันสายตะวันออก-ตะวันตกของซาอุดีอาระเบีย แต่ทางการซาอุดีอาระเบียยังไม่ได้ยืนยันคำกล่าวอ้างดังกล่าว
ในอีกด้านหนึ่ง ทบวงการพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) คาดการณ์ว่า ตลาดน้ำมันโลกจะมีอุปทานส่วนเกินในไตรมาส 4 เนื่องจากการส่งออกน้ำมันจากตะวันออกกลางเริ่มฟื้นตัว อย่างไรก็ตาม แนวโน้มดังกล่าวยังสวนทางกับสถานการณ์การขนส่งทางทะเลที่เผชิญภาวะหยุดชะงัก ทำให้ตลาดพลังงานยังคงมีความเสี่ยงที่อุปทานจะได้รับผลกระทบอีกครั้ง แม้คาดว่าปริมาณน้ำมันจะมีเพียงพอมากขึ้นก็ตาม
โดย กัลยาณี ชีวะพานิช
