นายเอกภพ เพียรพิเศษ โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และรมว.มหาดไทย เข้าร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 (แบบไม่เป็นทางการ หรือ Retreat Session) ณ กรุงมะนิลา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ โดยมีนายแฟร์ดีนันด์ โรมูอัลเดซ มาร์โคส จูเนียร์ ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐฟิลิปปินส์ เป็นประธานการประชุม พร้อมด้วยผู้นำประเทศสมาชิกอาเซียน เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์และความท้าทายสำคัญในภูมิภาค ตลอดจนแนวทางเสริมสร้างความเป็นเอกภาพ และบทบาทของอาเซียนในเวทีระหว่างประเทศ
โดยนายกรัฐมนตรี กล่าวว่า ที่ผ่านมาอาเซียนสามารถก้าวผ่านวิกฤตการณ์ต่าง ๆ มาได้หลายครั้ง และกำลังเผชิญความท้าทายหลายด้านที่เกิดขึ้นพร้อมกัน ซึ่งเป็นบททดสอบต่อความเป็นเอกภาพ และความสามารถในการฟื้นตัวของอาเซียน สถานการณ์ดังกล่าว สะท้อนถึงความจำเป็นในการเสริมสร้างประสิทธิภาพในการทำงาน และตอบสนองต่อความท้าทายร่วมกันของภูมิภาค
นายกรัฐมนตรี เน้นย้ำถึงการรับมือกับความท้าทายของอาเซียน ว่าไม่จำกัดอยู่เพียงภายในภูมิภาค แต่จำเป็นต้องมองออกไปภายนอก และโดยเฉพาะความร่วมมือในกลุ่มประเทศรายได้ปานกลางถึงต่ำ (Global South) และสหภาพแอฟริกา (African Union) เพื่อเปิดโอกาสใหม่ ๆ ซึ่งจะช่วยให้อาเซียนรักษาความเป็นอิสระในการกำหนดทิศทางเชิงยุทธศาสตร์ และเพิ่มทางเลือกในการดำเนินความร่วมมือ นอกเหนือจากประเทศมหาอำนาจดั้งเดิม โดยเฉพาะในสาขาที่มีความสำคัญต่อผลประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์ระยะยาวของภูมิภาค
ด้านความมั่นคงทางพลังงาน นายกรัฐมนตรี กล่าวถึงแหล่งพลังงาน ผู้จัดหาพลังงาน และเส้นทางการขนส่งพลังงานที่หลากหลาย เพื่อลดความเสี่ยงจากผลกระทบ และความผันผวนภายนอก ตลอดจนเสริมสร้างความมั่นคงทางพลังงานของภูมิภาคในระยะยาว
โอกาสนี้ นายกรัฐมนตรี เสนอให้อาเซียนทบทวนและปรับปรุงรูปแบบการทำงานขององค์กรให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการที่หมุนเวียนตำแหน่งประธานอาเซียนในแต่ละปี จึงควรเสริมสร้างความเข้มแข็ง และใช้ประโยชน์จากกลไก ASEAN Troika ให้เต็มศักยภาพ เพื่อสร้างความต่อเนื่องในการขับเคลื่อนข้อริเริ่มต่าง ๆ ของอาเซียน รวมทั้งสนับสนุนการทำงานของประธานอาเซียน ในการประสานการหารือ และดำเนินการรับมือกับความท้าทายร่วมกันได้อย่างทันท่วงที
นายกรัฐมนตรี กล่าวถึงความต่อเนื่องในการดำเนินงานของอาเซียนต่อสถานการณ์ในเมียนมา ว่า การรักษาแรงขับเคลื่อนในการแก้ไขปัญหา มีความสำคัญอย่างยิ่ง โดยควรนำประสบการณ์ที่ผ่านมา เป็นพื้นฐานในการดำเนินงานต่อไป โดยเฉพาะการส่งเสริมการเจรจาที่ครอบคลุม และการยุติความรุนแรงจากทุกฝ่าย
อย่างไรก็ตาม ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมมีความคืบหน้าอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะการเยือนด้านมนุษยธรรมของผู้แทนพิเศษเมื่อไม่นานมานี้ และการขยายขอบเขตความช่วยเหลือของศูนย์ประสานงานอาเซียน เพื่อความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและการจัดการภัยพิบัติ (AHA Centre) ซึ่งเป็นโอกาสสำคัญในการต่อยอดความคืบหน้าต่อไป
นายกรัฐมนตรี เน้นย้ำว่า อาเซียนควรตระหนักและสนับสนุนพัฒนาการเชิงบวกที่เกิดขึ้น การเปลี่ยนแปลงไม่สามารถเกิดขึ้นได้ในชั่วข้ามคืน ต้องอาศัยการดำเนินการอย่างค่อยเป็นค่อยไป และด้วยความเป็นจริง และข้อจำกัดของสถานการณ์ ไทยสนับสนุนแนวทางการกลับมามีปฏิสัมพันธ์อย่างค่อยเป็นค่อยไป และเหมาะสมกับสถานการณ์ (calibrated re-engagement) เพื่อประชาชนเมียนมาเอง สามารถหาแนวทางสร้างสันติภาพที่ยั่งยืนได้ด้วยตนเอง
ในส่วนของความสัมพันธ์ไทย–กัมพูชา นายกรัฐมนตรี กล่าวขอบคุณประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ ที่ได้เป็นเจ้าภาพจัดการหารือไตรภาคี ณ เมืองเซบู ยืนยันไทยยังคงยึดมั่นในเจตนารมณ์แห่งเซบู (Cebu Spirit) เพื่อฟื้นฟูความไว้วางใจ และความเชื่อมั่นผ่านการเจรจาด้วยความสุจริตใจ
พร้อมย้ำว่า ไทยมีความมุ่งมั่นที่จะเปิดบทใหม่ของความสัมพันธ์กับกัมพูชา และหวังว่ากัมพูชาจะตอบสนองด้วยเจตนารมณ์เดียวกัน บนพื้นฐานของความเป็นเพื่อนบ้านที่ดี โดยไทยยังคงมุ่งมั่นดำเนินมาตรการสร้างความไว้วางใจระหว่างกัน เพื่อปูทางไปสู่การฟื้นฟูสันติภาพและเสถียรภาพ
“ความท้าทายที่อาเซียนกำลังเผชิญ ยิ่งสะท้อนถึงความสำคัญของการรักษาความเป็นเอกภาพของภูมิภาค ท่ามกลางสถานการณ์โลกที่มีความไม่แน่นอนเพิ่มขึ้น สมาชิกอาเซียน จำเป็นต้องร่วมกันก้าวข้ามความเห็นต่างตามวิถีอาเซียน ร่วมกันปกป้องผลประโยชน์ร่วมของภูมิภาค ซึ่งไทยพร้อมทำงานร่วมกับประเทศสมาชิกอาเซียนทุกประเทศ เพื่อบรรลุเป้าหมายดังกล่าว” นายกรัฐมนตรี กล่าว
โดย กษมาพร กิตติสัมพันธ์
