กมธ.สหรัฐฯ แฉ ก.พาณิชย์ไฟเขียวขายชิป AI ให้จีนกว่า 879,000 ชิ้น รวมถึง Alibaba-Tencent-บ.เครือข่ายกองทัพจีน

คณะกรรมาธิการการต่างประเทศแห่งสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐฯ ลงมติเปิดเผยเอกสารเมื่อวันพฤหัสบดี (19 พ.ย.) ระบุว่า สำนักงานอุตสาหกรรมและความมั่นคง (BIS) ซึ่งเป็นหน่วยงานกำกับดูแลการส่งออกในสังกัดกระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ อนุมัติขายชิปปัญญาประดิษฐ์ (AI) ให้บริษัทจีนกว่า 879,000 ชิ้น นับถึงเดือนพ.ค. 2569 รวมถึงอาลีบาบา (Alibaba) และเทนเซ็นต์ (Tencent) โดยส่วนหนึ่งเป็นการขายให้บริษัทที่กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ขึ้นบัญชีเป็น “บริษัทเครือข่ายกองทัพจีน” (Chinese Military Companies)

ไบรอัน แมสต์ ประธานคณะกรรมาธิการฯ และ สส. พรรครีพับลิกัน รัฐฟลอริดา เปิดเผยในที่ประชุมว่า คำขอใบอนุญาตที่อินวิเดีย (Nvidia) ยื่นต่อ BIS มีชื่อบริษัทสองแห่ง ได้แก่ Maginfra และ New Matrix ที่ต้องสงสัยว่าเป็น “บริษัทบังหน้าเพื่อลักลอบส่งออกชิป” สอดคล้องกับรายงานของหนังสือพิมพ์นิวยอร์กไทมส์ (New York Times) เมื่อเดือนพ.ย. ที่ระบุว่า ทั้งสองบริษัทมีเพียงห้องสำนักงานเปล่า และเชื่อมโยงกับบริษัทที่ถูกคว่ำบาตรด้านความมั่นคงแห่งชาติ

“ทั้งสองแห่งเป็นบริษัทปลอม หาก BIS อนุมัติขายชิปให้บริษัทเหล่านี้ ย่อมเป็นเรื่องที่น่ากังวลอย่างยิ่ง โดยเฉพาะเมื่อประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ย้ำชัดเมื่อปีที่แล้วว่า การขายชิป AI ให้จีนต้องมีเงื่อนไขด้านความมั่นคงแห่งชาติกำกับอย่างจริงจัง” แมสต์กล่าว

ด้าน เกรกอรี มีกส์ แกนนำ สส. พรรคเดโมแครตในคณะกรรมาธิการฯ จากรัฐนิวยอร์ก โจมตีว่า แนวทางควบคุมการส่งออกชิปของรัฐบาลตลอดเดือนที่ผ่านมา ทำให้ความมั่นคงแห่งชาติและความเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีของสหรัฐฯ ตกอยู่ในความเสี่ยง พร้อมชี้ว่า BIS บังคับใช้กฎระเบียบล้มเหลว และสภาคองเกรสต้องเข้ามาตรวจสอบนโยบายของรัฐบาลอย่างเข้มข้น

เอกสารดังกล่าวยังระบุด้วยว่า ตั้งแต่เดือนธ.ค. ปีที่แล้วจนถึงเดือนพ.ค. มีคำขออนุญาตขายชิป AI ของสหรัฐฯ ให้จีนรวม 3.4 ล้านชิ้น โดยอ้างอิงคำขอจากอินวิเดียและเอเอ็มดี (AMD) รวมถึงคำขอขายให้บริษัทรายใหญ่ในจีนหลายแห่ง เช่น ไบต์แดนซ์ (ByteDance), เทสลา เซี่ยงไฮ้ (Tesla Shanghai) และไป่ตู้ (Baidu)

ความเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้นท่ามกลางแรงกดดันในสภาคองเกรสที่ปะทุหนักตลอดสัปดาห์ที่ผ่านมา หลัง เจนเซน หวง ลาออกจากตำแหน่งซีอีโออินวิเดีย เพราะมีข่าวฉาวว่าคบชู้หลายคน หนึ่งในนั้นเป็นหญิงสาวที่ต้องสงสัยว่าเป็นสายลับจีน ทำให้ สส. หลายคนกังวลว่าความสัมพันธ์นี้อาจกระทบต่อความมั่นคงแห่งชาติและความเป็นผู้นำด้าน AI ของสหรัฐฯ รวมถึงอาจมีการลักลอบส่งต่อชิปอินวิเดียไปยังจีน

ขณะเดียวกัน โฮเวิร์ด ลุตนิก รัฐมนตรีพาณิชย์สหรัฐฯ ก็ถูกวิจารณ์อย่างหนักเรื่องความสนิทสนมกับหวง และการไม่จัดการกับบริษัทเมกะสปีด (Megaspeed) ในสิงคโปร์ ที่เจ้าหน้าที่สอบสวนสหรัฐฯ สงสัยว่าลักลอบส่งต่อชิปอินวิเดียไปจีน ทั้งนี้ อลิซ หวง หญิงสาวที่อดีตซีอีโออินวิเดียมีความสัมพันธ์เชิงชู้สาวด้วย เคยเป็นผู้บริหารของเมกะสปีดจนถึงปี 2568

อย่างไรก็ตาม โฆษก BIS ชี้แจงว่า ทางหน่วยงานส่งข้อมูลทั้งกรณีที่อนุมัติและปฏิเสธใบอนุญาตชิป AI รุ่น H200 ของอินวิเดียและชิปรุ่นเทียบเคียงให้สภาคองเกรสแล้ว พร้อมยืนยันว่า การตัดสินใจออกใบอนุญาตแต่ละครั้งผ่านการพิจารณาอย่างรอบคอบและหารือร่วมกันหลายหน่วยงานของรัฐบาลสหรัฐฯ

ด้านโฆษกอินวิเดียและ AMD ต่างยืนยันว่าบริษัทปฏิบัติตามกฎหมายควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ ส่วน จอห์น ริซโซ โฆษกอินวิเดีย ให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าวซีเอ็นบีซี (CNBC) ว่า กระบวนการตรวจสอบและออกใบอนุญาตใช้เวลากว่าครึ่งปี โดยมีเงื่อนไขเข้มงวดและจำกัดจำนวน และแม้จะได้รับใบอนุญาตมาบ้าง แต่ต่อมาบริษัทก็หยุดส่งชิป H200 ไปจีนแล้ว

ทั้งนี้ แม้สหรัฐฯ จะทยอยออกมาตรการคุมเข้มการส่งออกชิป AI ไปจีนมาตั้งแต่ยุครัฐบาลโจ ไบเดน ในปี 2565 แต่อินวิเดียและ AMD ต่างปรับสเปกชิปบางรุ่นให้เข้าเกณฑ์เพื่อจะได้ขายในจีนอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ก่อนที่เมื่อเดือนธ.ค. ปีที่แล้ว ปธน.ทรัมป์จะระบุว่า หากสหรัฐฯ ได้ส่วนแบ่งจากยอดขาย 25% อินวิเดียก็จะส่งชิป H200 ซึ่งเป็นชิปตระกูล Hopper รุ่นเก่าไปให้ “ลูกค้าที่ได้รับอนุมัติในจีน” ได้

โดย พสิษฐ์ อุ่นเมตตาจิต/กัลยาณี ชีวะพานิช