แหล่งข่าวในอุตสาหกรรมการค้าของญี่ปุ่นเปิดเผยว่า จีนเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบการส่งออกแร่หายากและโลหะหายากอื่น ๆ ที่มีปลายทางไปยังประเทศญี่ปุ่นตั้งแต่ช่วงต้นเดือนนี้ โดยเจ้าหน้าที่จีนเรียกร้องให้มีการยื่นเอกสารเพิ่มเติม รวมถึงข้อมูลรายละเอียดของห่วงโซ่อุปทาน ท่ามกลางความขัดแย้งทางการทูตระหว่างสองประเทศในประเด็นเรื่องไต้หวัน
สำนักข่าวเกียวโดรายงานอ้างแหล่งข่าวว่า มาตรการดังกล่าวมีผลบังคับใช้หลังจากที่จีนได้ยกระดับการควบคุมการส่งออกสินค้าที่ใช้งานได้สองทาง (Dual-use items หรือสินค้าที่ใช้ได้ทั้งทางพลเรือนและทางทหาร) ไปยังญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 6 มกราคมที่ผ่านมา ซึ่งหลายฝ่ายกังวลว่ามาตรการนี้จะส่งผลให้การจัดส่งแร่ธาตุสำคัญที่ใช้ในผลิตภัณฑ์ไฮเทค เช่น ยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และเซมิคอนดักเตอร์ ต้องเผชิญกับความล่าช้าอย่างมาก
แหล่งข่าวระบุว่า ทางการจีนได้ร้องขอข้อมูลที่ “ถูกต้อง” เกี่ยวกับบริษัทที่ซื้อแร่หายากเหล่านี้ รวมถึงผลิตภัณฑ์ขั้นสุดท้ายที่จะผลิตจากแร่ดังกล่าว เส้นทางการขนส่ง และคำถามที่ว่าสินค้าที่ผลิตในญี่ปุ่นโดยใช้แร่เหล่านี้จะถูกส่งออกไปยังประเทศที่สาม รวมถึงสหรัฐอเมริกาด้วยหรือไม่ ซึ่งแม้ว่าเอกสารเกี่ยวกับห่วงโซ่อุปทานจะต้องยื่นโดยผู้ส่งออกชาวจีน แต่บริษัทญี่ปุ่นก็ต้องแบกรับภาระในการจัดเตรียมข้อมูลและเอกสารที่เกี่ยวข้องส่งให้แก่บริษัทคู่ค้าในจีนด้วยเช่นกัน
ความเคลื่อนไหวครั้งนี้ถูกมองว่าเป็นการเพิ่มแรงกดดันทางเศรษฐกิจต่อรัฐบาลญี่ปุ่น หลังจากเมื่อเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา นายกรัฐมนตรี ซานาเอะ ทาคาอิจิ ได้กล่าวถ้อยแถลงในรัฐสภาที่สื่อความหมายว่าญี่ปุ่นจะดำเนินการหากเกิดการโจมตีไต้หวัน นอกจากนี้ บทวิจารณ์จากฝั่งจีนในระยะหลังมานี้ยังได้วิพากษ์วิจารณ์ว่า รัฐบาลภายใต้การนำของทาคาอิจิกำลังพยายามฟื้นฟูลัทธิทหารในสมัยสงครามของญี่ปุ่นขึ้นมาใหม่
ทั้งนี้ แร่หายาก ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการผลิตอาวุธยุทโธปกรณ์ขั้นสูง ถูกจัดอยู่ในบัญชีรายชื่อสินค้าใช้งานได้สองทางของรัฐบาลจีนที่มีมากกว่า 900 รายการ ร่วมกับเคมีภัณฑ์และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับการบินและอวกาศ
แม้กระทรวงพาณิชย์ของจีนได้ออกมาชี้แจงว่า การคุมเข้มการส่งออกสินค้าที่ใช้งานได้สองทางไปยังญี่ปุ่นจะไม่ส่งผลกระทบต่อการค้าภาคพลเรือนตามปกติ แต่ธุรกิจของญี่ปุ่นบางส่วนมองว่า จีนอาจมีเป้าหมายเพื่อ “ระงับการจัดส่งแร่ธาตุสำคัญ” ผ่านกระบวนการตรวจสอบที่ยืดเยื้อและยาวนานขึ้น
ข้อมูลจากองค์การเพื่อความมั่นคงด้านโลหะและพลังงานแห่งญี่ปุ่น (JOGMEC) ระบุว่า การนำเข้าแร่หายากของญี่ปุ่นในปี 2567 มีแหล่งที่มาจากประเทศจีนสูงถึง 71.9% ของยอดการนำเข้าทั้งหมด
โดย สำนักข่าวอินโฟเควสท์ (18 ม.ค. 69)
