ประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ผู้นำจีน เดินทางถึงอียิปต์ในวันอังคาร (1 ก.ย.) นับเป็นการเยือนชาติที่มีประชากรมากที่สุดในโลกอาหรับเป็นครั้งแรกในรอบ 10 ปี ในช่วงเวลาที่บรรดาชาติตะวันออกกลางต่างหันมาทบทวนความสัมพันธ์ด้านความมั่นคงและเศรษฐกิจกันใหม่ หลังสงครามอิหร่านสั่นคลอนตลาดพลังงานโลก ทั้งยังทำให้หลายฝ่ายในภูมิภาคเริ่มตั้งคำถามว่า สหรัฐอเมริกาจะยังเป็นพันธมิตรความมั่นคงระยะยาวที่พึ่งพาได้จริงหรือไม่
ตลอด 1 สัปดาห์ที่ผ่านมา สื่อรัฐบาลอียิปต์ประโคมข่าวความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการทหารกับจีนอย่างต่อเนื่อง พร้อมย้ำบทบาทของอียิปต์ในฐานะชาติแรกในโลกอาหรับและแอฟริกาที่สถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตกับจีนเมื่อ 70 ปีก่อน
ประธานาธิบดี อับเดล ฟัตตาห์ อัล-ซีซี แห่งอียิปต์ ระบุผ่านบทความพิเศษในหนังสือพิมพ์ Al-Ahram ของรัฐว่า อียิปต์กับจีนเป็นหุ้นส่วนที่ร่วมกันเสริมบทบาทของกลุ่มประเทศโลกใต้ (Global South) ในเวทีโลก
ขณะเดียวกัน ปธน.สีระบุผ่านบทความที่เผยแพร่โดยสำนักข่าวซินหัวของทางการจีนว่า ทั้งสองชาติเปรียบเสมือนพี่น้องที่ยืนหยัดเคียงข้างกันในการต่อต้านลัทธิจักรวรรดินิยมและการล่าอาณานิคม พร้อมระบุว่าตั้งใจจะกระชับความร่วมมือระหว่างกันให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น
แม้ว่าอียิปต์ได้รับงบสนับสนุนทางทหารจากสหรัฐฯ ปีละราว 1,300 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่อียิปต์เพิ่งเป็นเจ้าภาพจัดซ้อมรบประจำปีร่วมกับจีนเป็นครั้งที่ 2 เมื่อเดือนส.ค.ที่ผ่านมา หลังเริ่มจัดร่วมกันเป็นครั้งแรกเมื่อปี 2568 ท่ามกลางความพยายามของจีนที่ต้องการลดทอนอิทธิพลสหรัฐฯ ในภูมิภาค
เอช. เอ. เฮลเลียร์ นักวิชาการจากสถาบันคลังสมองด้านความมั่นคง Royal United Services Institute (RUSI) ชี้ว่า อียิปต์พยายามกระชับสัมพันธ์กับจีนมาตั้งแต่ปี 2557 หลังอัล-ซีซีชนะการเลือกตั้งและเดินทางเยือนปักกิ่งเพื่อลงนามข้อตกลงความเป็นหุ้นส่วนเชิงยุทธศาสตร์ ขณะที่ท่าทีของอียิปต์ต่อสหรัฐฯ ก็ผ่อนคลายลง แต่ความผันผวนและไม่แน่นอนของสหรัฐฯ จากสงครามในกาซาและอิหร่าน ผลักดันให้อียิปต์ต้องกระจายความเสี่ยงด้านพันธมิตร
“อียิปต์มองว่าตนเองกำลังสร้างอิสระทางยุทธศาสตร์ โดยต้องการรักษาความสัมพันธ์อันดีกับวอชิงตัน แต่ขณะเดียวกันก็ต้องการผูกมิตรกับปักกิ่ง มอสโก และยุโรปไปพร้อมกัน” เฮลเลียร์ระบุ
ทั้งนี้ อียิปต์มีพรมแดนติดกับอิสราเอล ซูดาน และลิเบีย ทั้งยังเป็นที่ตั้งของคลองสุเอซ เส้นเลือดใหญ่ทางการค้าโลก บรรดามหาอำนาจจึงมองอียิปต์เป็นศูนย์กลางยุทธศาสตร์สำคัญในภูมิภาคที่เต็มไปด้วยความขัดแย้ง
ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา จีนทุ่มเม็ดเงินลงทุนในอียิปต์มหาศาลหลายพันล้านดอลลาร์ ครอบคลุมทั้งภาคการผลิต ท่าเรือ พลังงานแสงอาทิตย์ ไฮโดรเจนสีเขียว ไปจนถึงเทคโนโลยีดาวเทียม
เอริก โอแลนเดอร์ ผู้ร่วมก่อตั้ง China Global South Project กล่าวว่า อียิปต์คือ “ตัวเลือกที่ชัดเจนที่สุด” สำหรับการเยือนของปธน.สี เพราะตั้งอยู่ใจกลางปัญหาสำคัญระดับภูมิภาค โดยระบุว่า “อียิปต์เชื่อมโยงกับทั้งประเด็นอิสราเอล-ปาเลสไตน์ เชื่อมโยงกับทวีปแอฟริกา ตลอดจนปัญหาความตึงเครียดในอ่าวเปอร์เซีย”
โดย พสิษฐ์ อุ่นเมตตาจิต/ปรียพรรณ มีสุข
