หลังจากที่สเปนเพิ่งประสบกับอุบัติเหตุทางรถไฟครั้งรุนแรงใกล้เมืองอาดามุสทางตอนใต้ได้เพียง 9 เดือน อุบัติเหตุทางรถไฟครั้งใหม่บนเส้นทางรถไฟสายมาดริด-เซบีญาเส้นเดิมก็ได้เกิดขึ้นอีกครั้ง เมื่อรถไฟความเร็วสูง 2 ขบวนพุ่งชนกันใกล้สถานีอูร์ดา ในจังหวัดโตเลโด ทางตอนกลางของสเปนในวันพุธ (28 ต.ค.) จนเป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 68 ราย และบาดเจ็บอีกกว่า 180 ราย
เหตุการณ์ดังกล่าวได้จุดชนวนให้ความกังวลครั้งใหม่เกี่ยวกับความปลอดภัยของเครือข่ายรถไฟความเร็วสูงของสเปน
เกิดอะไรขึ้น
กระทรวงคมนาคมสเปนและบริษัท เรนเฟ (Renfe) ผู้ให้บริการรถไฟของสเปน ระบุว่า เมื่อวันพุธ เวลาประมาณ 08.54 น. ตามเวลาท้องถิ่น รถไฟความเร็วสูง AVE ที่ดำเนินงานโดยเรนเฟ ซึ่งบรรทุกผู้โดยสาร 378 คน ได้พุ่งชนท้ายรถไฟของบริษั อิริโอ (Iryo) ที่จอดอยู่กับที่และมีผู้โดยสาร 147 คน ใกล้กับสถานีอูร์ดา โดยรถไฟทั้งสองขบวนกำลังเดินทางจากกรุงมาดริดมุ่งหน้าสู่เมืองเซบีญา
รัฐบาลท้องถิ่นแคว้นกัสติยา-ลามันชา เปิดเผยว่า มีผู้เสียชีวิตจากเหตุการณ์ดังกล่าวแล้วอย่างน้อย 68 ราย และมีผู้ได้รับบาดเจ็บมากกว่า 180 ราย โดยบางรายมีอาการสาหัส
ออสการ์ ปวนเต รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมสเปน เปิดเผยในการแถลงข่าวในช่วงบ่ายวันพุธว่า ระบบความปลอดภัยรถไฟ LZB เกิดขัดข้องเมื่อเวลาประมาณ 08.30 น. เนื่องจากปัญหาด้านการสื่อสารที่เกี่ยวข้องกับคอมพิวเตอร์ 3 เครื่อง ส่งผลกระทบต่อเส้นทางรถไฟเป็นระยะทาง 63 กิโลเมตร และทำให้รถไฟหลายขบวนหยุดโดยอัตโนมัติ
ปวนเตกล่าวว่า ต่อมาศูนย์ควบคุมของบริษัท อาดิฟ (Adif) ได้อนุญาตให้รถไฟ AVE กลับมาเดินรถตามปกติเมื่อเวลาประมาณ 08.36 น. ทั้งที่สัญญาณไฟยังเป็นสีแดงและมีรถไฟ Iryo จอดอยู่บนรางด้านหน้า ส่งผลให้รถไฟ AVE วิ่งไปเป็นระยะทางประมาณ 25 กิโลเมตร ก่อนพุ่งชนรถไฟ Iryo เมื่อเวลาประมาณ 08.53 น.
ทั้งนี้ ตามกฎความปลอดภัยทางรถไฟของสเปน เมื่อระบบ LZB ขัดข้อง รถไฟต้องหยุดอยู่กับที่หากรางข้างหน้ามีรถไฟขบวนอื่นอยู่แล้ว ส่วนการอนุญาตให้เดินรถต่อจะต้องปฏิบัติตามขั้นตอนควบคุมการเดินรถแบบจำกัด โดยพนักงานขับรถต้องใช้ความเร็วที่ทำให้สามารถหยุดรถได้ทันทีเมื่อพบสิ่งกีดขวางข้างหน้า
ปวนเตระบุว่า การตัดสินใจของศูนย์ควบคุมเป็นสิ่งที่ “ไม่อาจอธิบายได้” ขณะที่ รามิโร อูริน ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมการรถไฟ ให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าว EFE ของสเปนว่า ความผิดพลาดของมนุษย์เป็นสาเหตุที่มีความเป็นไปได้มากที่สุด อย่างไรก็ตาม ขณะนี้ยังอยู่ระหว่างการสอบสวนเพื่อหาข้อเท็จจริงและระบุผู้รับผิดชอบอย่างชัดเจน
การตอบสนองของรัฐบาลและการจับตาของสาธารณชน
โศกนาฏกรรมดังกล่าวส่งผลให้รัฐบาลสเปนและพรรคการเมืองใหญ่หลายพรรคประกาศระงับภารกิจตามกำหนดการทั้งหมดในวันพุธ ขณะที่เปโดร ซานเชซ นายกรัฐมนตรีสเปนได้เน้นย้ำระหว่างการลงพื้นที่ตรวจจุดเกิดเหตุในเมืองอูร์ดาว่า การช่วยเหลือผู้ประสบเหตุและการดูแลครอบครัวของผู้สูญเสียยังคงเป็นภารกิจสำคัญสูงสุดของรัฐบาล พร้อมยืนยันจะตรวจสอบเหตุการณ์ดังกล่าวโดยละเอียด
ซานเชซกล่าวว่า “เราจะสอบสวนเรื่องนี้ให้ถึงที่สุด” พร้อมระบุว่า จะจัดการกับความประมาทเลินเล่อหรือความล้มเหลวในระบบความปลอดภัยทางรถไฟอย่างเด็ดขาด
นอกจากนี้ รัฐบาลสเปนยังได้ประกาศไว้อาลัยทั่วประเทศเป็นเวลา 3 วัน ตั้งแต่วันที่ 29-31 ต.ค. ขณะที่รัฐบาลท้องถิ่นแคว้นกัสติยา-ลามันชา ประกาศใช้แผนรับมือเหตุฉุกเฉิน พร้อมระดมกำลังเจ้าหน้าที่กู้ภัยและบุคลากรทางการแพทย์เพิ่มเติม โดยโรงพยาบาลหลายแห่งระงับกิจกรรมที่กำหนดไว้ล่วงหน้าเพื่อรองรับผู้บาดเจ็บ ส่วนทีมสนับสนุนด้านจิตใจถูกส่งไปช่วยเหลือผู้ประสบเหตุและครอบครัว
อุบัติเหตุดังกล่าวยังจุดชนวนให้เกิดกระแสเรียกร้องความรับผิดชอบ โดยอัลเบร์โต นุญเญซ เฟโฮ ผู้นำพรรคประชาชน (PP) ซึ่งเป็นพรรคฝ่ายค้าน กล่าวว่า ประชาชนชาวสเปนมีสิทธิ์ที่จะได้รับรู้ความจริงว่าเกิดอะไรขึ้นกับโครงสร้างพื้นฐานทางรถไฟของประเทศ พร้อมทั้งเรียกร้องให้รัฐบาลและฝ่ายตุลาการเร่งสอบสวนเรื่องนี้ทันที รวมถึงทำการตรวจสอบระบบเครือข่ายรถไฟทั้งหมดของประเทศอย่างรอบด้านและเป็นอิสระ
ขณะเดียวกัน สหภาพแรงงานการรถไฟได้เรียกร้องให้มีมาตรการคุ้มครองความปลอดภัยที่เข้มงวดขึ้น โดยสหภาพแรงงานอิสระและข้าราชการพลเรือน (CSIF) ได้เรียกร้องให้มีการชี้แจงสาเหตุของอุบัติเหตุอย่างเร่งด่วน ลงโทษผู้ที่ต้องรับผิดชอบ และเพิ่มการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานรวมถึงการบำรุงรักษาระบบรถไฟ
ความกังวลที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับความปลอดภัยทางรถไฟ
เหตุการณ์ชนกันในครั้งนี้นับเป็นอุบัติเหตุรถไฟความเร็วสูงรุนแรงจนถึงขั้นมีผู้เสียชีวิตเป็นครั้งที่สองของสเปนในปีนี้ โดยเหตุการณ์ชนกันในครั้งแรกซึ่งเกิดขึ้นใกล้เมืองอาดามุส ในจังหวัดกอร์โดบาทางตอนใต้ เมื่อวันที่ 18 ม.ค. ที่ผ่านมา ได้คร่าชีวิตผู้คนไปถึง 46 ราย
ขณะที่การสอบสวนอุบัติเหตุทั้งสองครั้งยังคงดำเนินอยู่ ผู้เชี่ยวชาญชี้ว่า อาจเกิดจากสาเหตุที่แตกต่างกัน โดยยอร์ดี วินโนลาส ปราต ศาสตราจารย์ด้านวิศวกรรมเครื่องกลจากมหาวิทยาลัยฟรังซิสโก เด บิตอเรีย ให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าว ยูโรปา เพรส (Europa Press) ว่า โศกนาฏกรรมที่เมืองอาดามุสดูเหมือนจะเชื่อมโยงกับปัญหาโครงสร้างพื้นฐานทางรถไฟ แต่เหตุการณ์ชนกันครั้งล่าสุดนี้ทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับระบบสัญญาณรถไฟ
ด้านโฮเซ ตริเกโรส ประธานสมาคมวิศวกรโยธา เปิดเผยกับสถานีโทรทัศน์ RTVE ของสเปนว่า เหตุการณ์ชนกันครั้งล่าสุดนี้น่ากังวลเป็นพิเศษ เนื่องจากระบบความปลอดภัยของรถไฟความเร็วสูงถูกออกแบบมาเพื่อป้องกันไม่ให้รถไฟสองขบวนวิ่งหรือจอดอยู่บนรางช่วงเดียวกันในเวลาเดียวกัน พร้อมตั้งคำถามถึงความน่าเชื่อถือของระบบป้องกันความปลอดภัยโดยอัตโนมัติ และระดับการพึ่งพาการแทรกแซงของมนุษย์ในการควบคุมการเดินรถไฟ
โดย ตนุพัฒน์ ปิยะรัตน์/กัลยาณี ชีวะพานิช
