นายอนุสรณ์ ธรรมใจ รองประธานกรรมาธิการ การเงิน การคลัง สถาบันการเงินและตลาดการเงิน สภาผู้แทนราษฎร กล่าวอีกว่า แนะ รัฐบาล ปรับนโยบายรับมือผลเลือกตั้งสหรัฐอเมริกา พรรคฝ่ายค้านพรรคแดโมแครตคุมเสียงข้างมากทั้งวุฒิสภาและสภาผู้แทนราษฎร ห่วงปัญหาการขาดดุลบัญชีเดินสะพัดของไทยจากการนำเข้าน้ำมันและการบริการดิจิทัลผ่านแพลตฟอร์ม คาดการณ์บาทอ่อนค่าลงกดดันเงินเฟ้อและค่าครองชีพแพงขึ้นอีก ลด GP ธุรกิจแพลต์ฟอร์มช่วยบรรเทาระยะสั้น ไทยอาจขาดดุลบริการดิจิทัลแตะ 4 แสนล้านบาทถึง 5 แสนล้านบาทต่อปีในไม่ช้า
นายอนุสรณ์ ได้ประเมินผลการเลือกตั้งสหรัฐรัฐบาลทรัมป์พ่ายแพ้ ว่า ตลอด 2 ปีที่ผ่านมา อัตราการว่างงานและราคาสินค้าอุปโภคบริโภคยังอยู่ในระดับสูงจากการทำสงครามการค้า ประชาชนอเมริกันรู้สึกว่าไม่ได้รับประโยชน์จากนโยบายเศรษฐกิจ จนนำไปสู่วิกฤตความไม่ศรัทธาและการประท้วงในหลายพื้นที่ ภาระทางการคลังจากสงครามต่างแดนทั้งในตะวันออกกลางและยูเครนมากขึ้นเรื่อยๆ ประชาชนเริ่มเบื่อหน่ายงบประมาณมหาศาลที่ถูกนำไปใช้ในสงครามต่างแดน ซึ่งสร้างผลกระทบย้อนกลับมายังชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะความเสี่ยงจากสงครามไซเบอร์ ที่มุ่งเป้าโจมตีระบบธนาคารพาณิชย์และตลาดหลักทรัพย์ทั้งในสหรัฐฯ และยุโรป ทำให้ภัยสงครามกลายเป็นเรื่องใกล้ตัวที่กระทบความมั่นคงทางการเงินของประชาชนโดยตรง
วันแรกหลังทราบผลเลือกตั้ง สหรัฐฯ ตลาดหุ้นปรับตัวขึ้นอย่างแข็งแกร่ง (Dow Jones พุ่งราว 3%) เพราะนักลงทุนมองว่าภาวะสภาแบ่งขั้ว (Divided Government) จะช่วยสกัดการใช้อำนาจและนโยบายสุดโต่งของทรัมป์ อย่างไรก็ตาม เกิดแรงเทขายหุ้นกลุ่มเทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐาน AI และผู้สร้าง Data Center อย่างหนัก จนฉุดดัชนี Nasdaq ร่วงลงอย่างมาก เพราะพรรคแดโมแครตซึ่งคุมเสียงข้างมากจะออกกฎหมายเพื่อกำกับควบคุมการพัฒนา AI ไม่ให้เกิดปัญหาความมั่นคงปลอดภัยต่อมนุษยชาติ ขณะเดียวกัน ตลาดการเงินกำลังก้าวเข้าสู่ช่วงตรวจสอบผลตอบแทนที่แท้จริง หลังจากบริษัทเทคโนโลยีทุ่มงบมหาศาลใน Data Center แต่ยังไม่สามารถสร้างกำไรเป็นรูปธรรมได้ชัดเจน เมื่อรัฐบาลขาดเสถียรภาพและมีความเสี่ยงเรื่องงบประมาณ นักลงทุนจึงเริ่มปรับพอร์ตและลดการถือครองสินทรัพย์กลุ่มเทคโนโลยี
ขณะที่ ผลกระทบของผลเลือกตั้งกลางเทอมสหรัฐฯต่อภูมิรัฐศาสตร์และระบบการค้าโลก การสูญเสียการควบคุมดุลอำนาจของพันธมิตรสหรัฐฯ ความพ่ายแพ้ของรีพับลิกันเกิดขึ้นพร้อมกับการที่กลุ่มขวาจัดของ เบนจามิน เนทันยาฮู ในอิสราเอลสูญเสียเสียงข้างมากในสภา ส่งผลให้ชาติขั้วตรงข้ามอย่าง จีน รัสเซีย เกาหลีเหนือ และอิหร่าน ปรับท่าทีแข็งกร้าวขึ้น อิหร่านใช้จังหวะนี้ยื่นข้อต่อรองอย่างดุดัน ทั้งทวงเงินที่ถูกอายัดคืนและขอให้ยกเลิกการคว่ำบาตร พร้อมมีท่าทีข่มขู่ต่อระบบโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ เช่น สายเคเบิลอินเทอร์เน็ตใต้ทะเล ซึ่งเป็นเส้นเลือดหลักของข้อมูลและการเงินโลก ผลต่อเสถียรภาพด้านกติกาการค้าโลกและราคาพลังงานโลก รัฐบาลทรัมป์ถูกคานอำนาจโดยสภาคองเกรสมากขึ้น จะลดการตั้งกำแพงภาษีตามอำเภอใจลง ทำให้การค้าโลกกลับเข้าสู่ระบบที่มีกติกาและคาดเดาได้มากขึ้น รัฐบาลไทยควรใช้โอกาสนี้ในการเจรจาต่อรองทางการค้าและการลงทุนใหม่เพื่อวางระบบทวิภาคีที่เป็นธรรม และ อาจทบทวนข้อตกลงการค้าบางส่วนที่เสียเปรียบโดยเฉพาะการเปิดตลาดสินค้าเกษตรมากเกินไปจนส่งผลกระทบต่อภาคเกษตรกรรมของไทย การลดแรงกระตุ้นสงครามอาจช่วยให้การขนส่งน้ำมันในภูมิภาคตะวันออกกลางราบรื่นขึ้น ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกลดลงได้บ้าง ช่วยบรรเทาต้นทุนสินค้าขั้นต้นในตลาดโลก
ผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทย ปี 2569–2570 อาจมีความเสี่ยงต่อห่วงโซ่อุปทานเทคโนโลยีจากการที่ไทยเป็นฐานการผลิตชิ้นส่วนสำคัญที่ป้อนตลาดสหรัฐฯ โดยเฉพาะแผงวงจรพิมพ์ ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ และฮาร์ดดิสก์ไดรฟ์ หากการชะลอตัวของการลงทุน AI และ Data Center ในสหรัฐฯจากการกำกับที่เข้มงวดขึ้น ย่อมกระทบต่อคำสั่งซื้อและยอดส่งออกสินค้าเทคโนโลยีของไทยโดยตรง ต้นทุนพลังงานและการผลิตผ่อนคลายลงบ้าง ไทยในฐานะประเทศผู้นำเข้าพลังงานสุทธิได้ประโยชน์จากราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกลดลงบ้าง จะช่วยลดต้นทุนค่าไฟฟ้า ค่าขนส่ง และชะลออัตราเงินเฟ้อภายในประเทศได้ระดับหนึ่ง การปรับตัวเชิงนโยบายนั้น โดยภาพรวมไทยจำเป็นต้องเร่งกระจายความเสี่ยง ตลาดส่งออก ไม่พึ่งพาเพียงตลาดใดตลาดหนึ่ง วางจุดยืนทางการทูตระหว่างมหาอำนาจทั้งสองขั้วอย่างสมดุล และยกระดับมาตรการรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์ในโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินและการสื่อสารของประเทศ
จากบริบทที่ดุลอำนาจสหรัฐฯ เปลี่ยนสู่สภาวะรัฐบาลแบ่งขั้ว และตลาดโลกเริ่มทบทวนความคุ้มค่าของการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน AI พร้อมกับความเสี่ยงภูมิรัฐศาสตร์ที่กระจายตัว ประเทศไทยจำเป็นต้องปรับนโยบายให้เท่าทันนโยบายการค้าและการทูตเศรษฐกิจ กระจายความเสี่ยงและเจรจาเชิงรุก ขยายตลาดทางเลือกเพื่อลดการพึ่งพาสหรัฐฯ เร่งปิดดีลความตกลงการค้าเสรี (FTA) ที่กำลังเจรจา โดยเฉพาะ ไทย-สหภาพยุโรป (Thai-EU FTA) และ ไทย-สมาคมการค้าเสรียุโรป (EFTA) พร้อมเปิดประตูสู่ตลาดตะวันออกกลางและอินเดีย เพื่อเป็นเบาะรองรับหากคำสั่งซื้อจากสหรัฐฯ ชะลอตัว
ส่วนการบริหารประเด็นการเกินดุลการค้ากับสหรัฐฯ แม้กำแพงภาษีถ้วนหน้าจะเกิดได้ยากขึ้น สำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐฯยังคงใช้มาตรการเฉพาะเจาะจงได้ ไทยต้องเตรียมพร้อมด้านการเจรจาระดับทวิภาคี ชี้แจงโครงสร้างห่วงโซ่อุปทานอย่างโปร่งใส และพิจารณาเพิ่มการนำเข้าสินค้าทุนหรือเทคโนโลยีที่จำเป็นจากสหรัฐฯ เพื่อลดแรงเสียดทานเรื่องดุลการค้า ยึดจุดยืนความเป็นกลางเชิงรุก รักษาดุลความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐอเมริกาและจีน ไม่เลือกข้างอย่างเบ็ดเสร็จ เพื่อคงสถานะพื้นที่ปลอดภัยและน่าเชื่อถือ
ไทยต้องยกระดับ Supply Chain เทคโนโลยีให้พ้นกับดักสินค้าเทคโนโลยีชั้นไม่สูง ภาคอิเล็กทรอนิกส์ไทยต้องไม่พึ่งพาเพียงการประกอบหรือชิ้นส่วนพื้นฐาน แต่ต้องใช้มาตรการภาษีและสิทธิประโยชน์จาก BOI ดึงดูดการลงทุนในกลุ่ม Advanced Packaging ชิปเฉพาะทาง และอุปกรณ์ IoT เพื่อให้มีตลาดรองรับที่หลากหลาย นอกเหนือจากเซิร์ฟเวอร์ Data Center ไทยต้องตั้งเงื่อนไขการถ่ายทอดเทคโนโลยีและการใช้ Local Content การดึงดูด Data Center และโครงสร้างพื้นฐาน AI ต้องมีข้อตกลงเรื่องการจ้างงานทักษะสูง การใช้พลังงานสะอาด และการเชื่อมโยงกับผู้ประกอบการซอฟต์แวร์ไทย ไม่ให้กลายเป็นการใช้เพียงทรัพยากรไฟฟ้าและน้ำของประเทศ ใช้จังหวะต้นทุนพลังงานโลกชะลอตัวปรับโครงสร้างพลังงาน: ใช้โอกาสที่แรงกดดันราคาน้ำมันดิบลดลง เร่งปรับโครงสร้างค่าไฟฟ้าฐาน พัฒนากลไกการซื้อขายไฟฟ้าพลังงานสะอาดโดยตรง (Direct PPA) เพื่อจูงใจบริษัทระดับโลกที่มีเป้าหมาย Net Zero
ส่วน นโยบายการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทยต้องดูแลเสถียรภาพค่าเงินบาท บริหารสภาพคล่องให้เหมาะสม ผลักดันให้ SME ใช้เครื่องมือป้องกันความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยน และ เข้าถึงสินเชื่อได้อย่างเป็นธรรม ปรับอัตราดอกเบี้ยนโยบายให้สอดรับกับทั้งทิศทางดอกเบี้ยโลกและสภาวะหนี้ครัวเรือนในประเทศ ทางด้านการคลังนั้น ต้องรักษาวินัยการคลัง เพิ่มพื้นที่ทางการคลัง ลดมาตรการกระตุ้นการบริโภคระยะสั้น เพื่อเก็บพื้นที่ทางการคลังไว้รับมือกับความผันผวนของเศรษฐกิจโลก และ ปัจจัยเสี่ยงต่างๆโดยเฉพาะภัยพิบัติทางธรรมชาติ จัดสรรงบประมาณไปสู่การพัฒนาทักษะแรงงาน การวิจัยพัฒนานวัตกรรม ด้านดิจิทัลและ AI เพิ่มขึ้น ยกระดับการป้องกันโครงสร้างพื้นฐานสำคัญทางด้านดิจิทัล เนื่องจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์มีแนวโน้มเปลี่ยนรูปแบบสู่สงครามไซเบอร์ ภาครัฐและเอกชนต้องประสานงานเข้มงวดมาตรฐานความปลอดภัยของระบบโครงข่ายไฟฟ้า ระบบสื่อสารโทรคมนาคม และระบบชำระเงินของสถาบันการเงินเสริมความมั่นคงทางโครงข่ายระหว่างประเทศ
นายอนุสรณ์ กล่าวว่า ส่วนมาตรการเจรจรให้มีการลดค่า GP (Gross Profit Commission) ของกระทรวงพาณิชย์ร่วมกับ 3 แพลตฟอร์มยักษ์ใหญ่ (Shopee, TikTok Shop, Lazada) เป็นเพียงบรรเทาปัญหาระยะสั้น แต่ยังไม่ใช่การแก้ปัญหาโครงสร้างต้นทุนระยะยาวของร้านค้ารายย่อยที่อาศัยแพลตฟอร์มเหล่านี้ และ ไม่ได้ทำให้ค่าครองชีพและอัตราเงินเฟ้อลดลงแต่อย่างใด เป็นเพียงการช่วยบรรเทาปัญหาชั่วคราวเท่านั้น มาตรการนี้กำหนดไว้เพียง 6 เดือน (1 ธ.ค. 2569 – 31 พ.ค. 2570) หลังจากหมดระยะเวลา ค่า GP ก็จะดีดกลับไปอยู่ในอัตราเดิม ซึ่งอาจทำให้ร้านค้าเผชิญภาวะ “ช็อกต้นทุน” อีกรอบหากเศรษฐกิจภาพรวมยังไม่ฟื้นตัว
ฐานผู้ได้รับประโยชน์จำกัด: จำกัดเฉพาะร้านค้าขนาดเล็ก (บุคคลธรรมดารายได้ไม่เกิน 1.8 ล้านบาท/ปี, นิติบุคคลไม่เกิน 3.5 ล้านบาท/ปี) ร้านค้าขนาดกลางที่กำลังเติบโตแต่ยังแบกรับต้นทุนสูงจะไม่ได้รับประโยชน์จากตรงนี้ ขณะนี้แพลตฟอร์มก็ได้ไปขึ้นค่าธรรมเนียมส่วนอื่น แม้ค่า GP จะลดลง แต่แพลตฟอร์มอาจหันไปเพิ่มรายได้จากช่องทางอื่นแทน เช่น ค่าธรรมเนียมการทำธุรกรรม (Transaction Fee), ค่าบริการเข้าร่วมโปรแกรมส่งฟรี/คืนเงิน หรือลดการแจกโค้ดส่วนลดให้ฝั่งผู้ซื้อ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อยอดขายทางอ้อม เป็นต้น
ทางแก้ระยะยาว คือ ต้องปรับโครงสร้างตลาดแพลตฟอร์มให้มีการแข่งขันมากขึ้น และส่งเสริมแพลตฟอร์มไทยให้เติบโตแข่งขันได้ ไม่เช่นนั้นแล้ว ประเทศไทยขาดดุลบริการดิจิทัลสูงถึง กว่า 380,000 ล้านบาทต่อปี (หากนับรวมทรัพย์สินทางปัญญา หรือ IP) หรือคิดเป็นมูลค่าการจ่ายเงินออกนอกประเทศเฉพาะหมวดบริการดิจิทัลราว 261,912 ล้านบาทในปี 2568 และในช่วง 6 เดือนแรกของปี 2569 (มกราคม–มิถุนายน) คนไทยได้ใช้จ่ายผ่าน 20 แพลตฟอร์มดิจิทัลข้ามชาติไปแล้วกว่า 138,693 ล้านบาท สถิติการจ่ายเงินออกนอกประเทศ (แยกตามปี) ปี 2565 199,562 ล้านบาท ปี 2566: 216,880 ล้านบาท ปี 2567: 246,319 ล้านบาท ปี 2568: 261,912 ล้านบาท รวมมูลค่าขาดดุลสูงถึงประมาณ 2.6% ของ GDP ซึ่งจัดว่าสูงเป็นอันดับ 1 ในอาเซียน มูลค่าการใช้จ่ายสูงสุดแบ่งตามประเภทบริการสามลำดับแรก คือ โฆษณาออนไลน์ (Online Ads): 115,827 ล้านบาท (คิดเป็น 44%) คลาวด์ ซอฟต์แวร์ และ AI: 56,343 ล้านบาท E-Commerce (ซื้อขายสินค้าออนไลน์): 51,627 ล้านบาท
รองประธานกรรมาธิการ การเงิน การคลัง สถาบันการเงินและตลาดการเงิน กล่าวในช่วงท้าย เตือน รัฐบาลอนุทิน เตรียมรับมือ ผลกระทบต่อระบบการสื่อสารโทรคมนาคม หาก กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามแห่งอิหร่าน (IRGC) ตัดสินใจทำลายโครงข่าย Cable ใต้มหาสมุทร ทำลายสายเคเบิลใต้น้ำบริเวณช่องแคบฮอร์มุซจำนวน 7 เส้น เพื่อตอบโต้การทำสงครามกับสหรัฐฯ หากเกิดเหตุการณ์ขึ้น ธุรกรรมทางการเงินระหว่างประเทศสะดุด ระบบ E-Commerce และโลจิสติกส์หยุดชะงักลง ศูนย์ข้อมูล (Data Centers) และระบบคลาวด์ในภูมิภาคตะวันออกกลางจะได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงทันที หากตัดหลายจุดพร้อมกันในวงกว้าง โลกอาจเผชิญภาวะ “Internet Fragmentation” หรืออินเทอร์เน็ตถูกแบ่งแยกเป็นส่วนๆ เช่น เอเชียเชื่อมต่อกับยุโรปได้ยากขึ้น
สำหรับผลกระทบที่มีต่อประเทศไทยโดยตรง ระยะสั้น การรับส่งข้อมูลข้ามทวีป (ไปทางยุโรปหรือแอฟริกา) อาจมีความล่าช้า (Lag) หรือหน่วงลงเล็กน้อยในบางช่วง แม้นประเทศไทยจะไม่ได้รับผลกระทบโดยตรงมากนัก ต้องเตรียมการรับมือผลกระทบไว้ด้วย ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต (ISP) ต้องเตรียมระบบเส้นทางสำรอง (Redundancy Routing) ทั้งทางภาคพื้นดินและเครือข่ายอื่น ๆ รวมถึงการเชื่อมต่อผ่านดาวเทียมและจุดแลกเปลี่ยนข้อมูลในประเทศ ทำให้การใช้งานทั่วไปของคนไทยส่วนใหญ่ไม่ถึงขั้นล่ม
โดย เสาวลักษณ์ อวยพร
