
นายธีระชัย ภูวนาถนรานุบาล อดีตรองผู้ว่าการ ธนาคารแห่งประเทศไทย และอดีตเลขาธิการ สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) โพสต์เฟซบุ๊ก เป็นจดหมายเปิดผนึกถึงนายสมชัย สัจจพงษ์ ประธานกรรมการธนาคารแห่งประเทศไทย เพื่อนำเสนอแนวทางในการใช้หารือกับผู้ว่าการ ธปท. เกี่ยวกับการปฏิรูปกฎหมายและกติกาการกำกับดูแลสถาบันการเงิน เพื่อให้ระบบธนาคารพาณิชย์มีบทบาทสนับสนุนเศรษฐกิจและช่วยเหลือภาคธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
1. เพิ่มการแข่งขันในธุรกิจสถาบันการเงิน
เหตุผลประการหนึ่งที่สถาบันการเงินให้กู้แก่ลูกหนี้รายย่อย (SME) น้อยเกินไป เป็นเพราะสถาบันการเงินเน้นให้กู้แก่ลูกหนี้รายใหญ่ ถึงแม้อัตราดอกเบี้ยจะเก็บได้ต่ำกว่าจากลูกหนี้รายย่อย (SME) แต่ก็คุ้มกว่าเมื่อเทียบกับความเสี่ยงหนี้สูญ
นอกจากนี้ ลูกหนี้รายใหญ่ยังมีธุรกิจต่อเนื่องอีกหลายอย่าง เช่น กำไรจากอัตราแลกเปลี่ยนนำเข้าและส่งออก กำไรจากค่าธรรมเนียมด้านอื่น เป็นต้น
ดังนั้น วิธีการที่จะทำให้สถาบันการเงินหันไปให้กู้แก่ลูกหนี้รายย่อย (SME) มากขึ้น ก็คือ ต้องทำให้ระดับการแข่งขันในตลาดธุรกิจของลูกหนี้รายใหญ่เข้มข้นมากขึ้น เมื่อผลตอบแทนจากลูกหนี้รายใหญ่ลดลงกว่าเดิม สถาบันการเงินก็จำเป็นจะต้องหันไปเน้นทำธุรกิจกับลูกหนี้รายย่อย (SME) มากขึ้นโดยอัตโนมัติ
วิธีการทำให้การแข่งขันในธุรกิจของลูกหนี้รายใหญ่เข้มข้นขึ้น ทำได้ดังนี้
ก) เปิดรับสาขาแบงค์ต่างชาติเพิ่มขึ้น
ประเทศไทยควรชักชวนให้สถาบันการเงินใหญ่สุดสามรายแรกในประเทศอาเซียน +3 (ญี่ปุ่น จีน และเกาหลีใต้) ตลอดจนประเทศที่มีความสัมพันธ์ทางการค้า เช่น อินเดีย ออสเตรเลีย เป็นต้น
โดยให้สถาบันการเงินต่างประเทศเหล่านี้มาเปิดสาขาได้ ไม่คำนึงว่าสถาบันการเงินของไทยจะพร้อมไปเปิดสาขาในประเทศเหล่านี้อันเป็นการใช้ประโยชน์ต่างตอบแทนหรือไม่
ทั้งนี้ ยกเว้นสถาบันการเงินจากประเทศอินโดจีน จะเปิดให้มีการจัดตั้งสาขาได้เฉพาะจากประเทศที่มีความน่าเชื่อถือในการกำกับตรวจสอบสถาบันการเงินอย่างแท้จริงเท่านั้น
สาขาของแบงค์ต่างชาติที่มีเพิ่มขึ้น จะสามารถกระตุ้นการแข่งขันในตลาด segment ลูกค้ารายใหญ่ได้เป็นอย่างดี โดยรัฐบาลไทยอาจเชิญชวนให้รายใหม่ที่สนใจมาตั้งสาขา เสนอแนวทางที่จะกระตุ้นการลงทุนโดยตรงจากประเทศของตนเข้ามาในไทยเพิ่มขึ้น หรือหาทางเพิ่มปริมาณการค้าขายระหว่างประเทศของตนกับไทยมากขึ้น
ข) ใช้ตลาดตราสารหนี้เพิ่มการแข่งขัน
กระตุ้นให้ลูกค้ารายใหญ่และลูกค้าขนาดกลางรายที่มีศักยภาพและมีประวัติการบริหารงานน่าเชื่อถือ ใช้แหล่งเงินจากตลาดทุนมากขึ้นแทนที่จะพึ่งการกู้ยืมจากสถาบันการเงินอย่างเดียว
รัฐบาลอาจจะจัดโครงการช่วยเหลือให้ธุรกิจเหล่านี้สามารถใช้แหล่งเงินจากตลาดทุนได้ โดยการค้ำประกันตราสารหนี้บางส่วนที่ออกขายแก่ประชาชน หรือพัฒนาธุรกิจให้เอกชนบางประเภท เช่น ธุรกิจประกันขีวิต สามารถค้ำประกันเครดิตตราสารหนี้ (credit default swap) อีกทางหนึ่ง
เมื่อลูกค้ารายใหญ่ และลูกค้าขนาดกลางที่มีศักยภาพหันไปใช้ตลาดทุนตลาดตราสารหนี้มากขึ้นและพึ่งพาเงินกู้จากสถาบันการเงินน้อยลง ก็จะมีผลบีบบังคับให้สถาบันการเงินต้องหันไปเน้นธุรกิจลูกหนี้รายย่อย (SME) มากขึ้น เพื่อรักษาระดับกำไร
2. บังคับสถาบันการเงินให้กู้แก่ลูกหนี้รายย่อย (SME) มากขึ้น
วิธีการกระตุ้นให้สถาบันการเงินต้องรีบพัฒนาความชำนาญในการวิเคราะห์สินเชื่อสำหรับลูกหนี้รายย่อย (SME) ก็คือ กำหนดอัตราส่วนขั้นต่ำของลูกหนี้ทั้งหมดของสถาบันการเงินแต่ละราย จะต้องมีสัดส่วนลูกหนี้รายย่อย (SME) ไม่ต่ำกว่าอัตราที่กำหนด minimum floor
เช่น เริ่มต้นที่ 20% และขยับเพิ่มขึ้นทุกปี ปีละ 2% จนไปถึง 30% ของลูกหนี้ทั้งหมด สถาบันการเงินรายใดไม่สามารถพัฒนาความชำนาญสำหรับลูกหนี้รายย่อย (SME) ได้ และมีสัดส่วนต่ำกว่าที่กำหนด ก็ต้องเอาเงินฝากในจำนวนที่ต่ำกว่าอัตราที่กำหนดไปฝากกับสถาบันการเงินของรัฐ เช่น ธนาคารออมสิน โดยได้รับดอกเบี้ยในอัตราที่ต่ำเป็นพิเศษ
3. คุมอัตราดอกเบี้ยให้เป็นธรรม
วิธีการทำให้ลูกหนี้รายย่อย (SME) ได้รับอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ที่เป็นธรรมนั้น ไม่ควรไปกำหนดเพดานอัตราดอกเบี้ยที่สถาบันการเงินจะคิดจากลูกหนี้รายย่อย (SME) เพราะจะทำให้ลูกหนี้รายที่มีความเสี่ยงสูงถูกกีดกันออกไปจากระบบโดยอัตโนมัติ แต่ควรกำหนดเพดานอัตราดอกเบี้ยที่สถาบันการเงินจะจ่ายให้แก่ผู้ฝากเงินไม่ให้สูงเกินไป โดยอาจจะเน้นไปที่เงินฝากรายใหญ่มากกว่าเงินฝากรายย่อย
4. แก้ปัญหาหนี้ครัวเรือนทันที
กรณีการแก้ปัญหาสำหรับลูกหนี้ฐานะอ่อน ที่ค้างเงินต้น หรือค้างดอกเบี้ย และเป็นลูกหนี้ที่ถูกจัดชั้นเข้าข่ายมีปัญหานั้น รัฐบาลจำเป็นต้องหาทางแก้ไขปัญหาโดยด่วน โดยต้องเน้น
(ก) เปลี่ยนวิธีบริหารเศรษฐกิจให้กระจายรายได้จากผลผลิตประชาชาติ จีดีพี ที่เกิดขึ้นในแต่ละปี ให้ลงไประดับล่างมากขึ้น
(ข) ปฏิรูประบบธุรกิจที่มีสภาพผูกขาดหรือกึ่งผูกขาด เพื่อลดค่าครองชีพแก่ครัวเรือนทันที และ
(ค) บังคับให้สถาบันการเงินต้องเรียนรู้วิธีแก้ปัญหาหนี้ด้อยคุณภาพ โดยการคำนึงถึงความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้รายย่อย (SME) และลูกหนี้ครัวเรือนอย่างแท้จริง
วิธีทำให้สถาบันการเงินต้องคำนึงถึงความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้ดังกล่าว ก็คือ ธปท. จะต้องกำชับให้ผู้สอบบัญชีสั่งให้สถาบันการเงินกันสำรองเผื่อหนี้สูญอย่างเข้มข้น
ถ้าลูกหนี้รายใดไม่มีสภาพที่จะชำระคืนหนี้ได้เต็มจำนวน การที่สถาบันการเงินกันสำรองไว้แล้ว จะช่วยให้สถาบันการเงินนั้นตัดสินใจที่จะลดหนี้ ไม่ว่าดอกเบี้ยที่ค้าง หรือต้นเงิน ที่เรียกว่า hair cut โดยยอมตัดออกจากกำไรสะสมของสถาบันการเงินเองได้ง่ายขึ้น
5. คุมค่าเงินบาทให้ไทยแข่งขันได้ดีขึ้น
ที่ผ่านมา ธปท. บริหารค่าเงินบาทในลักษณะที่ไม่ได้ช่วยให้ผู้ส่งออกไทยแข่งขันได้ดีขึ้น ทำให้ค่าเงินบาทแข็งเกินไปเมื่อเปรียบเทียบกับหลายประเทศในเอเซีย ไม่ว่าในฐานะคู่แข่ง หรือคู่ค้า
“ขอเสนอแนะให้ท่านตั้งคำถามแก่ผู้ว่าฯ ธปท. ในการกำหนดเป้าหมายเงินเฟ้อแต่ละครั้ง ให้เสนอเพดานสำหรับค่าเงินบาทควบคู่มาด้วยทุกครั้ง และกรณีที่อัตราเงินเฟ้อที่เกิดขึ้นจริง ถ้าหากต่ำกว่าเป้าหมายเงินเฟ้อขั้นต่ำ ก็จำเป็นจะต้องให้ ธปท. แสดงความรับผิดชอบมากขึ้น รวมทั้งพิจารณาด้วยว่า สาเหตุที่อัตราเงินเฟ้อที่เกิดขึ้นต่ำกว่าเป้าหมายเงินเฟ้อขั้นต่ำนั้น เป็นเพราะค่าเงินบาทแข็งกว่าเพดานที่กำหนดหรือไม่ และจะต้องแก้ไขอย่างไร
สำหรับเป้าหมายเพดานค่าเงินบาทนั้น ธปท. ควรมีการหารือกับทีมงานกระทรวงการคลังเป็นระยะ อย่างน้อยทุกสามเดือน เพื่อให้แน่ใจว่า การเคลื่อนไหวค่าเงินบาทไม่กระทบต่อเป้าหมายอัตราเงินเฟ้อและไม่กระทบต่อความสามารถในการแข่งขันส่งออกของไทย” นายธีระชัย ระบุ
สำหรับเรื่องค่าเงินบาท มีอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง นายสุชาติ ธาดาดำรงเวช ที่ได้ติดตามศึกษาเรื่องนี้มานาน และจะสามารถให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ได้เพิ่มขึ้น
โดย ฐานิสร์ ทองนอก/รัชดา คงขุนเทียน




