Talktime: ผ่าวิกฤตโลกปี 2027 ชัตดาวน์ระบบการเงิน-พลังงาน ไทยเสี่ยงแค่ไหน ?

นับถอยหลังสู่ปี 2570 แบบตื่นตระหนกสุด ๆ !

เพราะปีหน้าอาจจะเป็นปีที่ทั่วทุกมุมโลกเสี่ยงปะทุเป็นสมรภูมิเดือด ทั้งสงครามในยุโรปที่ลามขยายเป็นวงกว้าง วิกฤตตะวันออกกลางปิดช่องแคบฮอร์มุซ และจุดตึงเครียดรอบทิศในเอเชีย เรียกได้ว่าโลกกำลังจะลุกเป็นไฟ !

            พร้อมจับตาภัยไซเบอร์ที่ทุกคนกังวลกันอยู่ในขณะนี้ว่าจะพีคกว่าเดิมหรือไม่ เพราะทุกระบบเสี่ยงล่มได้ทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็น ระบบธนาคาร ระบบขนส่ง ระบบสายการบิน ระบบโครงสร้างพื้นฐาน เรียกง่าย ๆ ว่า ระบบที่รันบนโลกออนไลน์อาจเกิดปัญหาได้ภายในพริบตา

            มาร่วมถอดรหัสทางรอดในวันที่โลกเดือดสุดขีดกับ ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บำรุงสุข อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ใน “Talktime” EP. นี้กันเลย

* จุดเปลี่ยนครั้งประวัติศาสตร์คือ “สงครามรัสเซีย–ยูเครน”

ย้อนกลับไปในช่วงก่อนปี 2022 โดยเฉพาะช่วงก่อนโควิด ในเวทีโลกต่างมองว่าสงครามขนาดใหญ่ระหว่างประเทศ หรือการรบกันโดยตรงของรัฐต่อรัฐนั้น ไม่น่าจะเกิดขึ้นอีกแล้ว

ความขัดแย้งมักเป็นเพียงสงครามขนาดเล็ก การปราบปรามกลุ่มก่อการร้าย หรือการรบกับกลุ่มติดอาวุธที่ไม่ใช่รัฐ ดังนั้นความรุนแรงจึงมีขอบเขตจำกัดและไม่ลุกลามใหญ่โตมาก

แต่เส้นแบ่งเวลาของโลกได้เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิงในวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2022 เมื่อกองทัพรัสเซียบุกข้ามพรมแดนเข้าสู่ยูเครน

การตัดสินใจครั้งนี้สร้างความประหลาดใจแก่ผู้คนทั่วโลกเป็นอย่างมาก เพราะเคยเชื่อกันว่าประเทศที่เจริญแล้วจะไม่ใช้สงครามขนาดใหญ่เป็นเครื่องมือในการแก้ปัญหา แต่ปัจจุบันสงครามยูเครนได้ยืดเยื้อต่อเนื่องจนกำลังจะก้าวเข้าสู่ปีที่ 6 แล้ว

จุดเปลี่ยนสำคัญต่อมาเกิดขึ้นในเดือนสิงหาคม 2022 เมื่อ แนนซี เพโลซี ประธานสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐในขณะนั้น เดินทางเยือนไต้หวัน นำไปสู่การปิดล้อมและซ้อมรบใหญ่โดยกองทัพจีน ซึ่งสะท้อนความรุนแรงที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

“ปี 2022 กลายเป็น “ตัวเส้นแบ่งเวลาของโลก” สำหรับคนที่ทำเรื่องสงคราม เป็นปีที่แสดงให้เห็นว่า สงครามได้ย้อนกลับมาสู่คนยุคเรา ทำให้คนในยุคศตวรรษที่ 21 เริ่มได้เห็นสถานการณ์สงครามจริง ๆ อีกครั้ง” ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ กล่าว

จากนั้นในวันที่ 7 ตุลาคม 2023 กลุ่มฮามาสได้เปิดการโจมตีข้ามแดนใส่อิสราเอล และตามมาด้วยสงครามกาซาในวันถัดมา แม้จะมีความพยายามหยุดยิง แต่การโจมตียังดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง และขยายวงกว้างเข้าสู่ภาคใต้ของเลบานอน และเกิดคำถามว่าความขัดแย้งในตะวันออกกลางอาจย้อนรอยความรุนแรงระดับเดียวกันกับปี 1967 หรือ 1973 หรือไม่

เมื่อเข้าสู่ปี 2024 อาจมีข้อดีคือ ยังไม่เห็นสถานการณ์รุนแรงใดเพิ่มนัก แต่ในปี 2025 เริ่มเห็นการโจมตีตอบโต้กันระหว่างสหรัฐ อิสราเอล และอิหร่าน

 และถัดมาในต้นปี 2026 ได้เกิดปรากฏการณ์ใหม่ที่โลกไม่คาดคิด เมื่อ “ทรัมป์” สั่งบุกโจมตีเวเนซุเอลา และในเดือนกุมภาพันธ์ สงครามสหรัฐกับอิหร่านขยายตัวกลายเป็นสงครามขนาดใหญ่จนส่งผลให้ช่องแคบฮอร์มุซถูกปิดลงลากยาวจนถึงปัจจุบัน

*สงครามไซเบอร์มาแล้ว

ปัจจุบันสงครามไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการใช้กำลังทหารรบกันเท่านั้น แต่ทวีความรุนแรงในรูปแบบของการโจมตีทางไซเบอร์ ข่าวที่เห็นกันในช่วงนี้ก่อนสิ้นปี 2026 คือ การเกิดเหตุการณ์แฮคระบบขึ้น เช่น การแฮคเพื่อโจรกรรมเงินจากธนาคาร การแฮคระบบความเย็นของธนาคารเลือด การแฮคตู้แช่เย็นในซูเปอร์มาร์เก็ต ตลอดจนการปล่อยข่าวปลอมเกี่ยวกับสายการบินในยุโรป จนทำให้เครื่องบินกว่า 25 เที่ยวบินต้องเปลี่ยนเส้นทางบิน

การโจมตีเหล่านี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ (Critical Infrastructure) ไม่ว่าจะเป็นระบบขนส่ง น้ำประปา สถาบันการเงิน และระบบอาหาร นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยแทรกซ้อนจากความผันผวนของสภาพอากาศ (Climate Change) เกิดขึ้นด้วย ส่งผลให้รัฐบาลในยุโรปต้องออกประกาศเตือนให้ประชาชนเตรียมพร้อมรับภาวะฉุกเฉินและกักตุนเสบียงสำหรับ 3 วัน

“เราเห็นกรณีของญี่ปุ่น ระบบถูกแฮคไป 8 ชั่วโมง ลองจินตนาการว่า ถ้าสมมุติใช้มือถือ ใช้ไลน์ ใช้อินเทอร์เน็ตไม่ได้ สั่งอาหารก็ไม่ได้ ภายใน 8 ชั่วโมง คิดเล่น ๆ สังคมไทยจะเกิดอะไรขึ้น มันก็คงโกลาหลวุ่นวาย” ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ กล่าว

*ประเมินสมรภูมิเดือดทั่วโลก

ในมิติของภูมิรัฐศาสตร์โลกปี 2027 ความตึงเครียดกระจายตัวอยู่ในหลายทวีป สำหรับทวีปยุโรป สงครามยูเครนยังไม่จบและมีแนวโน้มขยายวง ทำให้ประเทศตามแนวพรมแดนรัสเซียต้องเพิ่มการเตรียมพร้อมทางทหารอย่างเข้มงวด

ฝั่งเอเชียมี 3 โจทย์ใหญ่ในเอเชียตะวันออก ได้แก่ ความตึงเครียดในช่องแคบไต้หวัน โครงการอาวุธนิวเคลียร์เกาหลีเหนือ และความขัดแย้งในทะเลจีนใต้

ส่วนในเอเชียใต้ยังมีปัญหาพรมแดนระหว่างอินเดีย-จีน อินเดีย-ปากีสถาน และปากีสถาน-อัฟกานิสถาน

สำหรับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สงครามกลางเมืองในเมียนมายังไม่ยุติ และความขัดแย้งบริเวณพรมแดนไทย-กัมพูชาก็ยังไม่จบสิ้นไปเสียทีเดียว

ขณะที่ทวีปแอฟริกา การก่อการร้ายยังคงเกิดขึ้นต่อเนื่องในไนเจอร์และมาลี ขณะเดียวกันก็มีสงครามขนาดใหญ่ในซูดาน รวมถึงสถานการณ์ความไม่สงบในเฮติ ซึ่งล้วนสะท้อนว่าความขัดแย้งในระดับภูมิภาคยังคงทรงตัวและเกิดความผันผวนทั่วโลก

และสถานการณ์ในตะวันออกกลางขึ้นอยู่กับการเจรจาระหว่างสหรัฐกับอิหร่านว่าจะจบลงแบบ Happy Ending ที่สามารถตกลงกันและเปิดช่องแคบฮอร์มุซได้ หรือคุยกันไม่ลงตัว ซึ่งหากตกลงกันไม่ได้ วิกฤตพลังงานและการส่งออกน้ำมันจะยังคงเป็นปัญหาใหญ่ต่อไป

ส่วนผลการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐที่ผ่านมา แม้พรรคเดโมแครตครองเสียงข้างมากนั้น จะไม่ได้ทำให้นโยบายต่างประเทศและความมั่นคงเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วอย่างที่หลายคนจินตนาการ เนื่องจากอำนาจหลักในการกำหนดนโยบายต่างประเทศยังคงอยู่ที่ทำเนียบขาวและประธานาธิบดี

            “ปี 2027 น่าจะเป็นปีที่น่าติดตาม เพราะสงครามยูเครนไม่จบและมีแนวโน้มขยายวงไปสู่รัฐยุโรป ขณะที่จุดร้อนในเอเชียและแอฟริกาก็ยังตึงเครียดรอบด้าน และโจทย์ที่หนีไม่พ้นคือช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งตราบใดที่สถานการณ์อิหร่านยังไม่จบ โลกก็ยังต้องอยู่กับวิกฤตพลังงานต่อไป” ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ กล่าว

*จากนี้ประเทศไทยจะไปต่ออย่างไร

ต้องยอมรับว่า ความขัดแย้งระดับโลกที่เกิดขึ้น แม้ไม่ได้อยู่ใกล้กับเรา แต่ส่งผลกระทบต่อประเทศไทยโดยตรง ดังจะเห็นได้จากวิกฤตราคาน้ำมันในเดือนมีนาคม 2026 รวมถึงผลกระทบจากสงครามยูเครนที่ทำให้ขาดแคลนปุ๋ยเคมี และสงครามอิหร่านที่กระทบต่อราคาก๊าซหุงต้ม (LPG) เม็ดพลาสติก และผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี

“ผมคิดว่ารัฐบาลก็คงเชื่อในมุมแบบของเขาว่าเขาไปต่อได้ แต่สิ่งที่ตอบไม่ได้คือ รัฐบาลประเมินโจทย์ปีหน้าแค่ไหน อย่างไร เพราะถ้าประเมินโจทย์ว่ามันไม่มีผลกระทบใหญ่ เขาก็อาจจะมองว่าไม่ต้องเตรียมตัวมาก ในแง่ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ การจัดความสัมพันธ์ของประเทศเล็กกับรัฐใหญ่มันไม่ง่าย รัฐบาลจะต้องมองก่อนว่าโจทย์นี้เป็นปัญหา แปลว่าโจทย์พวกนี้มันเป็นคำถามว่า แล้วผู้นำไทยมองเห็นโลกอย่างไร แล้วนำมุมที่เห็นมากำหนดนโยบายอย่างไร”  ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ กล่าว

ส่วนการเตรียมพร้อมของภาคประชาชน แม้ในช่วงนี้จะมีการเผยแพร่อินโฟกราฟิกเตือนภัยให้กักตุนเสบียง 3 วัน แต่คำถามคือว่า หากเกิดวิกฤตขึ้นจริง ตัวเลข 3 วันจะเพียงพอหรือไม่ ซึ่งเรื่องนี้ไม่มีคำตอบตายตัว แต่ที่เป็นตัวเลข 3 วัน เพราะมาตรฐานของประเทศในยุโรป เวลา 3 วันหมายความถึงกรอบเวลาที่เขามั่นใจว่าจะสามารถฟื้นตัวหรือเข้าควบคุมวิกฤตให้กลับคืนสู่ภาวะปกติได้

ดังนั้น ในแต่ละสังคมต้องตอบตัวเองให้ได้ว่า หากเกิดวิกฤตขึ้นแล้ว รอยต่อของเวลาที่ภาครัฐจะเข้าไปกู้วิกฤตให้กลับเข้าสู่สถานการณ์ปกติต้องใช้เวลากี่วัน

อีกทั้งในทางปฏิบัติ ขีดความสามารถในการเตรียมสิ่งของของแต่ละครอบครัวก็มีความเหลื่อมล้ำและไม่เท่าเทียมกัน โดยเฉพาะในสภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันที่ลำพังการหาเลี้ยงชีพในแต่ละวันก็มีความยากลำบากอยู่แล้ว การจะกำหนดให้ทุกครอบครัวต้องกักตุนเสบียงสำรอง 3 วันจึงเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้สำหรับหลายครอบครัวในความเป็นจริง

สุดท้ายนี้ แม้การกักตุนเสบียงจะเป็นสิ่งสำคัญ แต่การเตรียมพร้อมติดตามข้อมูลข่าวสารอย่างมีสติ รู้เท่าทันสถานการณ์ความเคลื่อนไหวในโลก และระมัดระวังไม่ตกเป็นเหยื่อของข่าวปลอม (Fake News) ที่ถูกนำมาละเลงบิดเบือนก็เป็นสิ่งที่ประชาชนต้องตระหนักเช่นกัน

โดย ภคมณ สายขุนทด