ปชป. ห่วงงบปี 71 เข้าขั้นวิกฤติ แนะผ่าตัดใหญ่ ชงรื้อระบบภาษี-ดึงเงินท้องถิ่น เลี่ยงผลักภาระขึ้น VAT 8.5% 

นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ (ปชป.) อภิปรายในวาระขอให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาศึกษาและเสนอข้อคิดเห็นก่อนการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. 2571 (Pre-Budget Consultation) โดยสะท้อนถึงวิกฤตสถานะทางการเงินการคลังของประเทศ พร้อมเตือนรัฐบาลว่า การจัดทำงบประมาณในลักษณะปัจจุบันเสี่ยงต่อการขัดกฎหมายวินัยการเงินการคลังและวิธีงบประมาณ

นายอภิสิทธิ์ เปิดเผยว่า การจัดทำงบประมาณปี 2571 ไม่ใช่สถานการณ์ปกติ แต่ประเทศกำลังเผชิญข้อจำกัดมหาศาลจากการที่รัฐบาลกู้เงิน 400,000 ล้านบาท จนหนี้สาธารณะพุ่งเข้าใกล้เพดาน 70 % ขณะที่สัดส่วนงบลงทุนและการขาดดุลก็อยู่ในระดับที่เฉียดฉิวจะผิดกฎหมาย โดยเฉพาะการนับรวมค่าเช่าต่างๆ เป็นงบลงทุน รวมถึงงบกลาง 1 แสนล้านบาท ที่ถูกนำไปใช้เยียวยาน้ำท่วมจนไม่น่าจะเหลือเป็นงบลงทุนถึง 60 % ตามที่ใช้คำนวณ

ทั้งนี้ นายอภิสิทธิ์ ตั้งข้อสังเกตว่า สมมติฐานของสำนักงบประมาณในการจัดทำงบฯ ปีหน้า ที่อาจมีการพิจารณาปรับขึ้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) จาก 7 % เป็น 8.5 % ซึ่งหากไม่ปรับขึ้น รัฐบาลจะสูญเสียรายได้ที่ตั้งไว้ประมาณ 1 แสนล้านบาท

หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ย้ำว่า การขึ้น VAT ควรเป็นทางเลือกสุดท้าย ไม่ใช่ทางเลือกแรก รัฐบาลควรหันไปทบทวนการสูญเสียรายได้จากช่องทางอื่นก่อน เช่น การหักลดหย่อนภาษีจากมาตรการส่งเสริมการลงทุน (BOI), ภาษีที่ดิน, ภาษีมรดก และภาษีความมั่งคั่ง นอกจากนี้ยังแสดงความเสียดายที่รัฐบาลไปทำข้อตกลงกับสหรัฐฯ ว่า จะไม่จัดเก็บภาษีบริการทางดิจิทัล ซึ่งเป็นภาคธุรกิจที่เติบโตสูงและไทยยังเก็บรายได้ต่ำกว่าศักยภาพ ทั้งนี้ หากจำเป็นต้องขึ้น VAT จริง ก็ควรนำแนวคิด Earmarked Tax มาใช้ โดยกันเม็ดเงินส่วนที่เพิ่มขึ้นไปใช้ดูแลผู้สูงอายุโดยเฉพาะ

ในมิติของโครงสร้างงบประมาณ นายอภิสิทธิ์ เสนอให้รัฐบาลกางรายละเอียดการลงทุนของรัฐวิสาหกิจและเงินนอกงบประมาณต่างๆ รวมถึงเงินสะสมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นออกมาให้ชัดเจน เพื่อพิจารณาว่าโครงการใดควรอยู่ในงบประมาณ โครงการใดควรเป็นภารกิจของรัฐวิสาหกิจ หรือดึงเอกชนมาร่วมทุน พร้อมเสนอให้รัฐบาลเร่งแก้กฎหมายหรือระเบียบที่เป็นอุปสรรคต่อการนำเงินสะสมของท้องถิ่นออกมาใช้งาน

นอกจากนี้ นายอภิสิทธิ์ ยังวิจารณ์แนวคิดการกำหนดเพดานงบประมาณ 10 % ว่าเป็นการถอยหลังจากการทำงบประมาณฐานศูนย์ (Zero-based Budgeting) เพราะกลายเป็นการไปรับรองฐานงบประมาณเดิมของปีที่ผ่านมา ทั้งที่ประเทศกำลังเข้าสู่วิกฤตความเพียงพอของงบประมาณ

ในด้านการลดค่าใช้จ่ายภาครัฐ นายอภิสิทธิ์ เสนอว่า ไม่ควรตัดรอนสิทธิสวัสดิการของข้าราชการเดิม แต่ต้องเร่งออกแบบระบบบำเหน็จบำนาญและสวัสดิการรักษาพยาบาลใหม่สำหรับข้าราชการบรรจุใหม่ เนื่องจากระบบเดิมไม่มีความยั่งยืน

พร้อมยกตัวอย่างงบสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการที่สูงถึง 1 แสนล้านบาท ซึ่งครึ่งหนึ่งเป็นค่าใช้จ่ายด้านยา และในจำนวนนี้ 3 ใน 4 เป็นการสั่งจ่ายยาต้นตำรับ (Original) ที่แพงกว่ายาสามัญ (Generic) ถึง 30-70% หากปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจ่ายยา จะสามารถประหยัดงบได้มหาศาล 

นอกจากนี้ ยาที่สั่งจ่ายสูงสุด 10 อันดับแรกล้วนเกี่ยวข้องกับโรคเบาหวาน รัฐบาลจึงต้องเร่งทำนโยบายเชิงป้องกัน เช่น การเก็บภาษีน้ำตาล และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของประชาชน

นอกจากนี้ นายอภิสิทธิ์ ยังเปิดเผยข้อมูลสำคัญว่า นอกเหนือจากภาระงบประมาณปกติ รัฐบาลยังมีการซุกหนี้ตามมาตรา 28 (การมอบหมายให้สถาบันการเงินของรัฐดำเนินโครงการนโยบาย) อีกประมาณ 1 ล้านล้านบาท ซึ่งจนถึงขณะนี้ยังไม่มีแผนการชำระคืนที่ชัดเจน

“วันนี้ปะผุไม่ได้ วันนี้กินยาแก้ปวด ไม่ว่าจะเป็นพาราเซต หรือพาราดอนไม่ได้ วันนี้มันต้องผ่าตัด จะบอกว่า งั้นขึ้น VAT 8.5% ยุบโรงเรียนขนาดเล็ก ไม่ใช่คำตอบที่ดีที่สุด ถึงเวลามาพูดเรื่องเหล่านี้อย่างจริงจัง วันนี้เราอยู่ในขั้นวิกฤตแล้วในเรื่องสถานะของงบประมาณของประเทศไทย ขอให้ท่านใช้กระบวนการนี้ และรับฟังเพื่อนสมาชิกทั้งฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้านอย่างจริงจัง” นายอภิสิทธิ์ กล่าว

*ชี้รัฐอ้าง “Zero-based” แต่ทำจริงแค่ “บวกเพิ่มจากฐานเดิม” 

นายกรณ์ จาติกวณิช รองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ระบุว่า แม้รัฐบาลหลายยุค รวมถึงรัฐบาลปัจจุบันจะอ้างว่าใช้แนวคิด “Zero-based Budgeting” หรือการจัดทำงบประมาณแบบเริ่มจากศูนย์ แต่ในทางปฏิบัติกลับไม่ได้เป็นเช่นนั้น การให้หน่วยงานต่างๆ ขอเพิ่มงบประมาณได้ไม่เกิน 10% จากฐานเดิม สะท้อนชัดเจนว่าไม่ได้เริ่มจากศูนย์ แต่เป็นการยึดโครงสร้างเดิมโดยเสมือนว่าประเทศไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง

“ถ้าเริ่มจากศูนย์จริง เราจะจัดสรรงบประมาณแบบที่เป็นอยู่นี้หรือ ที่ต้องแบ่งครึ่งหนึ่งให้กับระบบราชการ 30% เป็นสวัสดิการ และ 20% ให้การลงทุน ผมกล้าตอบแทนทุกคนว่าเราจะไม่จัดสรรแบบนี้แน่นอน ในยุคที่โลกเปลี่ยนไป การมีโครงสร้างราชการแบบเมื่อ 20-50 ปีก่อนมีความจำเป็นน้อยลง เราสามารถใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาแทนที่ได้” นายกรณ์ กล่าว

นายกรณ์ ยังเน้นย้ำถึง 3 ปัจจัยหลักที่เปลี่ยนโลกและกระทบต่องบประมาณของไทยโดยตรง ได้แก่

1. โครงสร้างสังคมสูงวัย จำนวนวัยแรงงานที่เสียภาษีลดลง ในขณะที่ผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น ถือเป็นความท้าทายถาวรเพราะอัตราเด็กเกิดใหม่ลดลงทุกปี แต่ระบบงบประมาณกลับไม่มีการเตรียมพร้อมรับมือ

2. ความเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยีและ AI คนไทยทำค้าขายผ่านแพลตฟอร์มต่างชาติมากขึ้น โครงสร้างการทำงานเปลี่ยนเป็น Gig Economy ทำให้รัฐสูญเสียรายได้และเก็บภาษีได้ยากขึ้น นอกจากนี้ การมาของ AI ยังกระทบต่อตลาดแรงงานและอาจต้องส่งเงินออกประเทศเพื่อจ่ายให้แพลตฟอร์ม AI ขนาดใหญ่

3. การเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรม อุตสาหกรรมยานยนต์ที่เคยเป็นขุมทรัพย์ของไทยเปลี่ยนไป แม้ค่ายรถ EV จะมาตั้งโรงงาน แต่ก็ไม่ก่อให้เกิดการจ้างงานหรือสร้าง Supply Chain แบบในอดีตอีกต่อไป

*ส่อผิดกฎหมายการคลัง – จี้ปฏิรูประบบหารายได้

นายกรณ์ เตือนรัฐบาลว่าปัจจุบันประเทศไทยไม่เหลือพื้นที่ทางการคลังแล้ว หนี้สาธารณะใกล้ชนเพดาน 70% และยังคงต้องทำงบขาดดุลต่อไป ที่น่ากังวลคือรายจ่ายประจำของรัฐพุ่งสูงถึงกว่า 82% ทำให้เหลือพื้นที่งบลงทุนเพียง 17% ซึ่งอาจผิดกฎหมายวินัยการเงินการคลังที่บังคับให้ต้องมีงบลงทุนไม่น้อยกว่า 20%

“ท่านเตรียมการเรื่องนี้อย่างไร หรือจะรอแก้ปัญหาด้วยการออก พ.ร.ก. เหมือนทุกครั้ง? สิ่งที่ต้องให้ความสำคัญที่สุดคือ ‘รายได้’ ปัจจุบันรัฐบาลเก็บภาษีจากธุรกรรมทางเศรษฐกิจได้น้อยลงเหลือเพียง 14% ของ GDP หากแก้จุดนี้ไม่ได้ เราจะติดกับดักงบประมาณแน่นอน” นายกรณ์ กล่าว

นอกจากนี้ นายกรณ์ เสนอว่า ในอนาคตงบประมาณจะต้องเทน้ำหนักไปที่การดูแลสวัสดิการประชาชนมากขึ้น ส่วนการลงทุนต้องดึงภาคเอกชนเข้ามารับภาระแทน และที่สำคัญที่สุดคือต้องปฏิรูประบบราชการเพื่อลดภาระต่องบประมาณแผ่นดินอย่างจริงจัง

โดย ฐานิสร์ ทองนอก/รัชดา คงขุนเทียน